In het Nederlandse polderdenken wordt bij een probleem een commissie ingesteld. Z'n commissie wordt met veel tamboer aangekondigd, waarna je een tijdje niets hoort. Op een zeker moment volgt dan het bericht dat het rapport aangeboden gaat worden aan de minister. De pers rukt uit, doet verslag van de persconferentie, schrijft de volgende dag de samenvatting over en vervolgens gaat het rapport in de la. Zelden heb je het idee dat de aanbevelingen worden overgenomen of dat er op basis van het rapport actie wordt ondernomen.

Deze gedachte kwam bij mij op in de discussie over het 'afstempelen' van de pensioenen bij 14 pensioenfondsen. Voor de media leek de brief van Donner 'uit de lucht' te komen vallen. Toch waren we met z'n allen gewaarschuwd door (ja inderdaad) twee recente rapporten van commissies: (1) Commissie Goudswaard; Een sterke tweede Pijler, naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullend pensioen en (2) commissie Don; advies betreffende parameters pensioenfondsen.

Met name de commissie Goudszwaard was duidelijk. Het pensioensysteem in Nederland is uniek in de zin dat het de belastingbetaler geen cent kost (m.u.v. aftrekbaarheid van pensioenpremie). De commissie waarschuwt wel dat het systeem kwetsbaar is voor schokken en dat nagedacht moet worden hoe ook in de toekomst dit kapitaaldekkingsysteem gehandhaafd kan blijven. Er staan nog al wat seinen op rood: in hausse-jaren hebben bedrijven te weinig gestort, hebben fondsen de pensioenleeftijd verlaagd, is de pensioenpremie niet meegegroeid. En dat terwijl de solidariteit onder druk kwam te staan doordat er steeds meer gepensioneerden kwamen in verhouding tot werkenden. Gevolg was dat de fondsen meer risico zijn gaan nemen in het portefeuille-management en dat nu enkele fondsen m.b.t. de dekkingsgraad in de problemen zijn gekomen.

De commissie Don heeft over dat portefeuille-management belangrijke opmerkingen geplaatst, die we blijkbaar ook vergeten zijn. De commissie stelt vast dat de sector werkt met een rendementsverwachting van 6,9%. Dat lijkt gezien de lage rente, en lage inflatie, aan de hoge kant.

Worden de commissies ingesteld om 'vriendjes' een goed betaalde klus te geven of zijn zij een alibi om besluitvorming op te schorten? Het lijkt erop. Ik denk dat het verstandig is dat de pensioensector niet met de waan van de dag meegaat en eerst eens rustig het rapport van Goudszwaard en Don gaat lezen. Gezien het enorme vermogen onder beheer, ruim 700 miljard, en het feit dat nog altijd veel fondsen helemaal niet in de gevarenzone zitten, is er m.i. tijd genoeg om na te denken en nu niet een bepaalde groep de dupe te laten worden.