Het zou niets nieuws zijn. De ijzeren ketenen van de fractiediscipline houden de hele Kamer gevangen. Zelden stemmen Kamerleden anders dan de partij heeft opgedragen. Ze zijn daardoor geen volksvertegenwoordigers meer, maar enkel vertegenwoordigers van het partijbelang. Het voorbeeld dat Dibi geeft illustreert dat. Er waren genoeg mensen die tegen de missie wilden stemmen, zegt hij, maar van de partij mocht maar één Kamerlid tegen zijn. Dus de rest werd de mond gesnoerd. Ze moesten voorstemmen, ze werden "zwaar onder druk gezet". Later in het programma zegt hij het openlijk: "het is afgedwongen".

Een zeldzame kijk in de gang van zaken binnen een fractie. Als we naar het stemgedrag van de Kamer kijken, is een dergelijke manier van ondemocratische tucht geen uitzondering. Neem de ESM-standpunten van de partijen. De VVD is er vóór, dus de hele fractie stemt er mee in. Maar er zitten daar mensen tussen die eigenlijk best Eurosceptisch zijn, waarvan het onmogelijk voor te stellen is dat ze het ESM een goed idee vinden. Ze geven hun instemming puur omdat de partij dit eist, en dat is eigenlijk doodeng.

De Nederlandse Grondwet draagt de Kamerleden op om "zonder last" te stemmen. Dat wil zeggen: naar eer en geweten. Elders stelt de Grondwet dat het hun taak is om het volk te vertegenwoordigen. Politieke partijen komen in onze Grondwet niet voor. Kieslijsten ook niet. Eigenlijk was het de bedoeling dat Kamerleden op hun eigen kracht en op basis van hun eigen denkbeelden werden gekozen. Dat ze dus ook over alle kwesties zelfstandig nadachten, en vervolgens de beslissing maakten die in hun ogen het beste zou zijn voor het Nederlandse volk.

Daar komt nu niets meer van terecht. De partij bepaalt wat het beste is voor de partij, en de "volks"vertegenwoordiger heeft maar te gehoorzamen. Dat is exact de situatie waar onze Grondwet ons tegen moest beschermen. Maar helaas! In Nederland mag men niet toetsen aan de Grondwet, en dus is er een feitelijk ongrondwettelijke Kieswet die partijen exorbitant veel macht geeft. Dat blijkt een vergif voor onze democratie.

Als we een open debat willen, als we een echte vertegenwoordiging van het volk verlangen - dan moeten we de Kieswet drastisch hervormen. De Grondwet zit op dat punt prima in elkaar, dus dat kan met een gewone meerderheid. We moeten zorgen dat de vraag of iemand gekozen wordt afhankelijk wordt van het aantal stemmen dat hij haalt, en niet van de kieslijst waar hij op staat. Verkiezing per voorkeurstem, en de 150 met de meeste zetels winnen. Dat maakt definitief duidelijk dat men de persoon kiest, en niet de partij. Daarmee zal ook de macht van alle partijen afnemen, en dus ook die ellendige fractiediscipline. Er is maar één obstakel: de Kamer wordt nu beheerst door die partijen, en die zullen niet snel instemmen met het afschaffen van hun eigen (ongrondwettelijke) macht.

Meer bewijs is niet nodig: de partijen vertegenwoordigen zichzelf, en niet het volk. Als er een verandering moet komen, dan is dit afhankelijk van Kamerleden die hun eer en hun geweten hervinden. Durven we daar op te hopen? Kamerleden zweren trouw aan de Grondwet, dus toetsing of geen toetsing, het is hun plicht om fractiediscipline af te wijzen en zonder last te stemmen. Het is aan ons, de burgers, om onze(!) vertegenwoordigers hier op aan te spreken. Stem voortaan enkel nog op een kandidaat als hij zweert dat hij fractiediscipline afwijst. Alle anderen zijn geen volksvertegenwoordigers, maar plichtverzakers.