In 2005 kregen we in Nederland een nieuwe partij: Vereniging groep Wilders, de latere Groep Wilders en nu PVV. Ontstaan uit een splitsing van de VVD door het opstappen van Geert Wilders. Waar Geert zich bij de VVD nog een volgeling van Bolkestein toonde trok hij bij zijn afsplitsing de woorden van zijn leermeester in extremen door. Met name op het punt van integratie en immigratie en de visie op de Islam is Wilders zijn leermeester ver naar de kroon gestoken.

In 2006 behaalde de partij bij de verkiezingen 9 zetels en bij de recente verkiezingen in 2010 zelfs 24 . Verschillende mensen zien in Wilders de vertolking van de onderbuikgevoelens van de Nederlandse samenleving. En dat is ook exact wat hij doet en zeer goed doet. Waar de traditionele partijen zich vaak nog door hun ratio laten remmen in de uitlatingen, gooit de PVV alles wat zij vinden de ether in. Vaak zijn dit oneliners via Twitter (Geert Wilders) maar regelmatig ook reacties in de Kamer op nieuws dat die dag in de krant is verschenen. Een bekende trainer zou het ‘scorebord journalistiek’ hebben genoemd.

Maar hoe komt het dan toch dat de PVV het zo goed in de peilingen doet? Zoals eerder gemeld, benoemt de PVV gevoelens die leven in de onderbuik van de samenleving. Geert weet feilloos hoe hij keer op keer het initiatief naar zich toe kan trekken met uitlatingen in de media of met populistische opmerkingen in de kamer. Hierin wordt hij dan ook erg geholpen door het onvermogen van andere partijen om hem van repliek te dienen.

Gelijk de mores op een school zoekt Geert keer op keer het zwakste jongetje van de klas om zijn grieven op los te laten. In dit geval Job Cohen van de PvdA. Een aimabel man maar communicatief niet in staat om tegen Wilders op te kunnen. De uitspraken van Job Cohen begin dit jaar om zich te gaan verzetten tegen Wilders lijken dan ook eerder “stoerdoenerij” op het schoolplein van de Tweede Kamer.

Zelden valt echter de PVV te betrappen op een serieus alternatief. Vaak komt het neer op het veroordelen van wat andere partijen inbrengen, of zelfs door de regering ingebracht wordt, of reageren op gebeurtenissen in de media. Zelden of nooit komt de PVV met een eigen voorstel. Meestal is het een aanpassing van een bestaand voorstel.

Maar terug naar de PVV. Hoewel Wilders vanaf het begin zijn partij rustig heeft proberen op te bouwen, lijkt hij ook het lot van de LPF niet meer te kunnen ontlopen. Want het verloop van beide partijen toont in de tijd steeds meer een duidelijke gelijkenis.

Pim Fortuyn, opgestapt bij de PvdA en later bij Leefbaar Nederland, richtte ook een partij op, de LPF (Lijst Pim Fortuyn). Ook Pim vertolkte het gevoel van velen in de samenleving. Daarbij wel aangetekend dat Pim communicatief sterker was dan Wilders en ook een alternatief bood voor zijn afzetten tegen paars. Helaas hebben we nooit mogen meemaken of hij ook daadwerkelijk dit alternatief in ons poldermodel had kunnen brengen.

De LPF groeide in de tijd van Pim echter zo hard dat Pim niet meer de gelegenheid had om goed mensen te screenen. Op het laatst bemoeide Pim zich dan ook niet meer met de lijst. Gevolg was dat er goed bedoelde amateurs op de lijst terecht kwamen, die zelden of nooit een achtergrond hadden in de politiek.

Waar traditionele partijen kunnen putten uit regionale afdelingen die al jaren bestaan met een scoutingnetwerk en een reservoir aan raadsleden, wethouders en andere bestuurders, moest de LPF het doen met afvalligen van die partijen of vele gelukszoekers. De uitkomst is bekend. De partij ging ten onder aan interne ruzies over Pim zijn erfenis en ongelukkige uitlatingen of gedrag. Met een complete implosie tot gevolg. Einde LPF. Mocht de geschiedenis zich herhalen dan hoop ik uiteraard ten zeerste dat het lot van Pim, Geert Wilders bespaard zal blijven.

Bij de PVV zien we ondanks de inspanning en andere opzet (geen partij maar een vereniging) dezelfde symptomen ontstaan. Wilders screende in het begin al zijn medewerkers zelf en leidde ze op voor de functies in de gemeente, provinciën of Kamer. Echter door het succes, zowel in de provincie, gemeenten als in de Kamer is het voor hem ook niet meer te doen en moet hij zijn vertrouwen, net als Pim, geven aan anderen die het werk voor hem moeten doen. Met hetzelfde desastreuze effect als bij de LPF.

Waren de problemen met de kamerleden Brinkman (dronkenschap), Gaus (beschuldiging van stalking en mishandeling), Luccassen (bedreigingen), Sharpe (misleiding, mishandeling en fraude), van Bemmel (faillissementsfraude), Mos (CV-fraude) en Hernandez (geweldpleging) nog te wijten aan onzorgvuldigheid van de meester zelf, in de gemeenteraden (Den Haag) en de provinciale staten met Bosman nu als laatste hoogtepunt, is het toch een falen van zijn beschermelingen. Daarbij moet wel worden opgetekend dat als een partij groter wordt de kans op een rotte appel ook groeit.

Al het bovenstaande zal Wilders waarschijnlijk vele hoofdbrekens kosten, zeker omdat op deze manier zijn PVV verwordt tot een vechtclub die zich niet alleen in scherpe taal naar buiten toe uit, maar blijkbaar ook intern tegen elkaar. Als Wilders niet snel met alternatieven komt en schoon schip maakt, zal het hoogtepunt in de peilingen zijn bereikt en is mogelijk de glijvlucht al ingezet.

De LPF vs PVV L’histoire se repete?

Leon van Noort is Fractievoorzitter van de VVD in Lansingerland en Unit Manager bij ECT in de Rotterdamse haven.