Veel liberalen die zeggen een neutrale overheid na te streven hoor je stellen dat het bij zo’n neutrale overheid niet past indien overheidsambtenaren een religieuze uiting zichtbaar maken in de vorm van een hoofddoekje, kruisje of andere religieus symbool. Men stelt dan dat een overheid seculier moet zijn en trekt dit gelijk met neutraal.

Maar is dat wel hetzelfde?

In ons land moet iedereen met elkaar om kunnen gaan, atheïst, katholiek, protestant, jood, moslim, boeddhist enz. Gelijkwaardig en naast en met elkaar.

Juist daarom ben ik het er niet mee eens dat iemand aan een overheidsbalie perse een 'seculiere' uitstraling moet hebben. Ook hier mag duidelijk zijn dat onze samenleving nu juist bestaat uit atheïsten, katholieken, protestanten, moslims, joden, enz.

Ik ben van mening dat een overheid inderdaad neutraal zou moeten zijn, maar dit is iets anders dan seculier. Neutraal betekent dat geen énkele levensbeschouwing meer, maar ook dus niet minder voordelen krijgt dan welke andere levensbeschouwing dan ook.

Iedere levensbeschouwing heeft dus gelijke rechten, of dit nu een atheïstische levensbeschouwing, een christelijke, islamitische of boeddhistische is. En zolang die rechten niet botsen met de bestaande wetgeving en zij geen schade brengen aan anderen.

Indien je een overheid wil die in zijn uitstraling volledig seculier is, waar dan meestal een atheïstische uitstraling mee bedoeld wordt, want immers met een verbod op enige uitingen van religie, vind ik dat, als liberaal, net zo rigide als een theocratie. Je laat dan één enkele levensbeschouwing, namelijk de religieloze, overheersend de uitstraling bepalen. Dit is naar mijn idee net zo ongewenst, dan kiezen voor een overheid met een puur christelijke of islamitische uitstraling.

Onze samenleving is een mengsel van allerlei levensbeschouwingen. En dat mag gerust zichtbaar zijn in onze overheid, die tenslotte een weerspiegeling mag zijn van die pluriforme samenleving.

Wel neutraal, dus geen speciale aandacht voor één levensbeschouwing in het bijzonder, dus ook geen extra voordeel of aandacht voor de atheïstische, religieloze levensbeschouwing.

Neutraal is nu eenmaal echt iets anders dan seculier, dat wordt keer op keer met elkaar verward. Vooral door diegenen met een antitheïstische agenda. Oftewel door hen die religie uit onze maatschappij verwijderd zouden willen zien. Wat op zich al een verre van liberaal streven is.

Dan kom je eveneens op een eng pad van het opleggen van de eigen levensbeschouwing aan een ander, en is men daarmee geen steek beter dan degenen die het opleggen van andere levensbeschouwingen verweten wordt.

De mogelijkheden binnen onze democratie bepalen wie er zijn standpunt door krijgt. Of dat nu bijvoorbeeld zondagsopening of zondagssluiting is, wel of geen euthanasie, of welke voorkeur voor een ideale samenleving er bij bepaalde stromingen binnen onze democratie dan ook leeft.

Christenen in de politiek hebben net zoveel recht hun ideale samenleving na te streven dan ongelovigen dat hebben. Wie de doorslag geeft wordt bepaald door geven en nemen en onderhandelen, en door de kiezer die zijn voorkeur duidelijk kan maken door te stemmen op die partij of richting die het meest overeenkomt met zijn idee hoe de samenleving eruit dient te zien.

In onze democratie kun je dus geconfronteerd worden met standpunten waar je persoonlijk niet achter staat. De overheid gaat hier neutraal mee om en geeft iedere levensbeschouwing het recht zijn doelen na te streven.

Indien D66 bijvoorbeeld af wil van religieuze uitingen in het openbare leven, dan mogen zij dat nastreven, de democratie bepaalt dan of het ze gaat lukken of niet. Het feit dat ik het niet eens ben met een zich volledig religieloos uitende overheid, neemt niet weg dat hier op democratische wijze toch voor gekozen kan gaan worden indien een meerderheid zoiets voor elkaar zal krijgen. Net zo goed als christelijke partijen hun ideeën over hoe een samenleving er volgens hen zou moeten uitzien dat ook op democratische wijze voor elkaar moeten zien te krijgen. Maar noem het niet liberaal, want dat is het niet.

Wanneer een overheid op eigen houtje de invloed van religie zou gaan bannen, zonder de democratische weg te volgen, dan is men verkeerd bezig. Dat zou niet mogelijk moeten zijn binnen onze democratie, en dat is het mijns inziens ook niet.

Het debat mag natuurlijk gevoerd worden, wanneer de uitkomst hiervan maar democratisch tot stand komt. En dat zou dus een uitkomst kunnen zijn waar christenen het niet mee eens zijn. Of waar mensen die religie volledig willen bannen uit het openbare leven, het niet mee eens zijn of waar liberalen het niet mee eens zijn. Zo hoort een democratie te werken.

Dat het niet liberaal is om religie te weren, en het wel heel liberaal is om ieder zijn eigen manier van zich uiten te gunnen, staat hier buiten. Democratisch kan nu eenmaal gekozen worden voor een niet-liberale weg hierin, door niet-liberalen inderdaad. Het is zelfs liberaal om te accepteren, dat niet alleen jouw liberale visie leidend hoeft te zijn, binnen een democratie.

Wat wel onjuist is, is om het liberaal te noemen wanneer men van mening is dat een overheid hoe dan ook seculier dient te zijn, wat in principe ook slechts een levensbeschouwing is, en alle andere levensbeschouwingen, anders dan een seculiere, opleggend wil weren. En mensen wil beletten hun eigen levensbeschouwing zichtbaar te laten zijn, door hen de vrijheid zich te uiten hoe men wil en het democratisch nastreven daarvan onmogelijk te maken.

Uiteraard mag men dat nastreven, via de democratische weg, maar met liberalisme heeft het niets te maken. Liberalisme streeft geen seculiere overheid na, maar een neutrale overheid. En dat is een overheid die zich niet bezighoudt met levensbeschouwingen, deze dus gelijk behandelt en hierbij geen enkele voorkeur leidend laat zijn. Een neutrale overheid hoort zich dus niet druk te maken over hoofddoekjes, kruisjes, atheïstische, christelijke, joodse of boeddhistische achtergrond van mensen, het zou er niet toe moeten doen.

Een neutrale overheid geeft de seculiere levensbeschouwing dus geen voordeel boven andere levensbeschouwingen, maar onthoudt zich eenvoudig van elk oordeel over welke levensbeschouwing dan ook, tenzij er schade aan anderen optreedt dus de wet wordt overtreden. Voor een neutrale overheid is ieder gelijk, ongeacht zijn afkomst, religie of geaardheid. Een neutrale overheid is een liberale overheid. Gelijkheid in uitstraling afdwingen staat hier haaks op.

Reacties  

 

#1 Leo Lewin 08-12-2025 12:40

De overheid behoort neutraal en seculier te zijn, maar ambtenaren mogen iets van hun geloof of levensbeschouwi ng laten blijken. Toch denk ik dat op het moment dat een ambtenaar overheidsmacht uitoefent, hij beter een neutrale uitstraling kan hebben. Vandaar de toga's van rechters en officieren van justitie en het uniform van politieagenten.

Quote

 

 

#2 Carla Wijnmaalen 08-12-2025 12:46

Uniformen en toga's zijn geen neutrale uitstralingen, maar uitstralingen van gezag, en dat is nuttig voor de herkenbaarheid van dat specifieke gezag, maar heeft dus niets te maken met het al dan niet neutraal zijn van de overheid.

Quote

 

 

#3 Trevor Fitzright 08-12-2025 13:43

Even afgezien van de vele taalfouten (lastig hoor, dat als/dan en d of t) is het gehele artikel hopeloos naïef en romantisch.

Het probleem met veel gelovigen is dat zij de archaïsche mores van dat geloof (homo's mogen niet trouwen, abortus mag niet, enzovoort) niet alleen op zichzelf betrekken maar vooral ook voor anderen willen laten gelden.

Om als gewone burger van dit soort willekeur (zoals geconfronteerd worden met een weigerambtenaar ) gevrijwaard te blijven moeten mensen in dienst van de overheid hun privé-opvattingen thuislaten en hun geloof niet uitdragen op hun werk.

Als je dat seculier wilt noemen, prima, maar het is de enige manier om gegarandeerd iedereen gelijk te behandelen.

Quote

 

 

#4 Carla Wijnmaalen 08-12-2025 14:39

@trevor Fitzright de twee d/t foutjes eruit gehaald.

Wat iemand vindt, is niet belangrijk. Indien wat hij vindt zijn functioneren in de weg staat, kan iemand hierop worden aangesproken, het dragen van een hoofddoekje of kruisje staat hier los van.

De weigerambtenare n waar jij op doelt hoefden dus helemaal geen kruisje te dragen om toch hun mening uit te dragen. Dit had dus niets met hun kleding te maken.Neutrale kleding hield die geuitte opvattingen dus niet tegen.

Jij haalt twee zaken door elkaar, uitingen van religie die het functioneren in de weg staan, of de vrijheid om te dragen wat je wil, terwijl je je functie gewoon uitoefent zoals die hoort te worden uitgeoefend. Dat laatste moet leidend zijn.

Ik wil wel nog een opmerking toevoegen naar aanleiding van de reactie van Leo Lewin hierboven.

Wanneer kleding een duidelijke functie heeft, zoals een uniform bij de politie of een toga bij een rechter, dan is de kledingkeuze dus niet vrij en dient men zich te houden aan de uniforme dracht, juist vanwege de functie van die kleding gebonden aan het beroep van degene die deze kleding draagt.

Verder hoort ieder zijn persoonlijke opvattingen niet verbaal te uiten op zijn werk niet alleen het meisje met de hoofddoek, maar ook de ambtenaar met zijn maatpak. Maar ik vind dat niet een kwestie van kleding maar een kwestie van gedrag.

Nogmaals het zou bij een neutrale overheid niet uit moeten maken of iemand christen, moslim, jood of atheïst is, zolang een ambtenaar jou niet in daden lastigvalt met zijn mening over zaken die niets te maken hebben met de uitvoering van zijn of haar werk.

Ik ben van mening dat wanneer iemand zich lastiggevallen voelt door een hoofddoekje op het hoofd van een meisje dat perfect haar functie uitoefent, er meer mis is met de tolerantie van diegene dan met dat meisje.

Verder is juist de weigerambtenaar een duidelijk voorbeeld van het feit dat het thuislaten van je persoonlijke opvattingen niets met kleding te maken heeft, maar veel meer met de houding of opvatting die iemand daadwerkelijk uit en zijn functioneren in de weg staat.

Verder kun je je persoonlijke opvattingen natuurlijk nooit thuislaten, juist dat is een naïef idee, je kunt wel eisen, als werkgever, dat die persoonlijke opvattingen niet geuit dienen te worden wanneer deze je functioneren in de weg staan. Maar dan is het de vraag of je wel op de juiste plek zit qua werk.

Quote

 

 

#5 Roeland 11-12-2025 14:01

Ik ben het grotendeels eens met dit betoog. Veel mensen denken dat een neutrale/seculiere overheid betekent dat alle vertegenwoordig ers van de overheid compleet vrij moeten zijn van enige religieuze uiting. Voor functies als rechter of als politie agent valt daar nog iets voor te zeggen, maar een kruisje of een hoofddoek doet totaal niets af aan het functioneren van een ambtenaar achter de balie. Het gaat er uiteindelijk om hoe de overheid zich gedraagt tegenover de burger.

Een misverstand dat ik ook vaak hoor is dat een neutrale/seculiere overheid zou betekenen dat de politiek ook vrij van religie moet zijn. Het verbieden van politieke partijen als de SGP of de CU om deze reden zou juist duiden op een dictatuur. Iedere partij is vrij om een eige ideologie na te streven, of deze nu op een religie is gebaseerd of niet. Daarin staat het partijen als de SGP ook vrij om een theocratie in te voeren. Gelukkig is daar geen meerderheid voor.

Quote:

Indien D66 bijvoorbeeld af wil van religieuze uitingen in het openbare leven, dan mogen zij dat nastreven, de democratie bepaalt dan of het ze gaat lukken of niet.

Gelukkig is dat niet iets wat D66 nastreeft. Wel wil men bij D66 dat de overheid iedereen gelijk behandelt ongeacht levensvisie (of die nu een erkende religie is of niet) en daar valt nog het één en ander te winnen, zeker onder dit kabinet.

Quote

 

 

#6 CtrlSPATIE 11-12-2025 14:44

Indien we 'seculier' als synoniem voor 'atheïstisch' laten gelden, dan maakt mevrouw Wijnmalen hier inderdaad een terecht punt.

Elke overtuiging die meent De Waarheid te kennen, kan je als religie aanmerken. Het atheïsme is hier geen uitzondering op.

De enige seculiere overheid lijkt mij gebaseerd wetenschap. Niet om dat de wetenschap de waarheid kent, maar omdat voor elke wetenschap 'De Waarheid' altijd een zo goed mogelijk onderbouwde aanname is.

Een scherpe scheiding van kerk en staat lijkt me wenselijk. De vraag is dan: Hoe bepaal je of iets een religieuze uiting is?

Quote

 

 

#7 Carla Wijnmaalen 11-12-2025 20:43

Een scheiding van kerk en staat is ook gewenst, maar die kennen wij al, de staat bemoeit zich niet met het gezag van de kerk en het gezag van de kerk niet met dat van de staat. Dat is iets geheel anders trouwens dan een scheiding van staat en religie, wat veel mensen er graag van willen maken. Scheiding van kerk en staat gaat over de gezaghebbende organen die elkaar niet voor de voeten lopen en hun leerstellingen niet aan de ander kunnen opleggen. Een meisje achter de balie op het gemeentehuis met een hoofddoekje heeft hier niets mee van doen.

Quote

 

 

#8 Toast on the side 12-12-2025 09:14

Vroeger moesten wij op school een uniform aan (engelse school in het buitenland), het was zeker geen teken van gezag ... Er zijn veel voor's en tegen's maar in hoofdzaak was het om gelijkheid onder leerlingen te krijgen. Op zich een goed streven. In bedrijven zie je ook uniformen, bijv. AH, KLM etc. Het gaat niet altijd om gezag maar ook om herkenbaarheid.

Ik ben het helemaal eens met de stelling "Iedere levensbeschouwi ng heeft dus gelijke rechten" maar wel alles op zijn plaats want het is en blijft een privé kwestie.

Het argument dat je een bepaalt recht hebt wil nog niet zeggen dat je dan altijd maar moet laten blijken, zeker niet als je bij de overheid werkt.

De overheid moet 100% neutraal zijn en jouw persoonlijke overtuiging heeft geen plaats in de overheid.

Ik ben helemaal voor diversiteit alleen denk ik dat religie en andere dogma's daar juist tegen zijn. Dit is de reden waarom ik de lijn zo scherp zet.

Stel een homostel komt zich inschrijven bij de gemeente en er zit een fundamentalisti sche islamiet met een boerka, jood met helemaal in blauw wit met davidsterren of een katholiek van boven of beneden bedekt met kruisen. Ik wil niet dat zij zich geïntimideerd voelen.

Als het tegen argument dan is dat mensen de overheidstaak toch 100% objectief kunnen uitoefenen dan ga ik helemaal mee in de lijn van #1 Leo "Toch denk ik dat op het moment dat een ambtenaar overheidsmacht uitoefent, hij beter een neutrale uitstraling kan hebben."

Want hoe je het keert of draait hoofddoekjes, kruisjes, hakenkruisen, yin yang, satan symboliek worden door de dragers wel als uniform gedragen om een specifieke gezag te tonen.

Quote

 

Ververs overzicht reacties
RSS feed voor reacties op dit bericht

Reageer

JComments