Inleiding
Naar aanleiding van mijn vorige artikel kreeg ik via de sociale media (reaguren onder een artikel is zo 2012) diverse berichten dat mijn stelling, dat Rutte het zo goed had gedaan met de inkomensafhankelijke zorgpremie, niet klopte. Hij was hiermee toch akkoord gegaan?

Ik neem u mee naar 12 september 2012. De dag die een historische uitslag liet zien. Twee partijen die afgetekend een grote overwinning behaalden, de rest die op grote afstand werd gezet.

Die twee partijen, zo werd al snel duidelijk, zouden samen de verantwoordelijkheid moeten nemen om een nieuw kabinet te vormen. Geen enkele andere combinatie was realistisch.

Zoals gewoon is nam de lijsttrekker van de grootste partij, Mark Rutte van de VVD, het voortouw in de onderhandelingen met de lijsttrekker van de nummer twee. Dat was (en is) Diederik Samsom van de PvdA.

Deze twee opponenten wisten dat het een verstandshuwelijk zou worden. De standpunten van beide partijen lagen, en liggen, mijlenver uiteen, hetgeen de onderhandelingen erg moeilijk zou maken. Ze waren, kortom, tot elkaar veroordeeld. Zo werkt de democratie.

Rutte en Samsom wisten ook dat ze zich geen lange periode van (in)formeren konden veroorloven. De staatsschuld liep in rap tempo op. Er moest iets gebeuren. Niet doorschuiven maar aanpakken. Dat werk.

Dat de beide partijen in dit proces flinke concessies zouden moeten doen stond bij voorbaat vast. Dat was niet te voorkomen. Beide partijen hadden kroonjuwelen en die moesten en zouden in het verkiezingsprogram terecht komen. Zo ook de inkomensafhankelijke zorgpremie (IAZP).

(Noot: zoals ik al eerder schreef in mijn artikel van 31 oktober jl. een erg slecht idee “De ironie wil dat diegenen die het minste gaan betalen de grootste aanspraak zullen maken op de zorg. Zij die het meest betalen zullen nauwelijks zorg consumeren. Onderzoek heeft dat aangetoond: hoe lager het inkomen hoe ongezonder de levensstijl. Uitzonderingen daargelaten, het is nu eenmaal zo”. Het CBS, zo blijkt, is het met mij eens.)

De inkomensafhankelijke zorgpremie
In de aanloop van de verkiezingen deed Mark Rutte diverse afspraken waarop hij later is afgerekend. Een uitspraak die de meeste media links lieten liggen maar die in dit kader wel erg interessant is was:

“We staan hier niet alleen voor ons partijbelang, maar ook voor het landsbelang.”

Het was in het landsbelang dat Nederland snel zou worden geregeerd. Rutte deed daarom politiek een meesterzet: hij accepteerde de IAZP als onderdeel van het regeerakkoord. Niet dat hij dat wilde, maar omdat dit de slimste manier was om deze uiterst nivellerende en onrealistische maatregel tegen te gaan.

Rutte voorzag dat deze maatregel binnen zijn eigen achterban, en niet alleen daar, enorm veel stof zou doen opwaaien. Hij voorzag ook dat de door al de opschudding die deze maatregel met zich mee zou brengen de maatregel niet houdbaar zou zijn. De regering kon met dat gedrocht niet verder.

Landsbelang boven partijbelang
Was het in het belang van de VVD om de IAZP uit het regeerakkoord te houden? Het antwoord is uiteraard ja. Soms moeten we echter verder kijken dan onze neus lang is.

Rutte had de IAZP ook uit het regeerakkoord kunnen onderhandelen. Daartoe was hij zeer wel in staat. Maar tegen welke prijs? De formatie zou veel meer tijd gevergd hebben en de PvdA had er ook allerlei heel vervelende, door die partij gewenste, nivellerende maatregelen voor terug willen hebben.

Door de IAZP te accepteren en heel goed te beseffen hoe “het volk” daarop zou reageren kon Rutte diezelfde IAZP heel eenvoudig neutraliseren.

“Landsbelang boven partijbelang”

Door vervolgens – nadat de IAZP uit het regeerakkoord werd geschrapt en Spekmans nivelleringsfeestje definitief geen doorgang zou vinden - zelf aan te geven dat hij een fout had gemaakt, een communicatiefout of wat voor fout dan ook, voorkwam hij dat het kabinet meteen uiteen zou vallen. En voorkwam Rutte een enorm gezichtsverlies van Samsom bij zijn achterban.

“Landsbelang boven partijbelang”

De media hebben een bijzondere rol in dit geheel gespeeld. Ze hebben Rutte zwartgemaakt en deden aan karaktermoord op grote schaal. De ene kop met “leugenaar” werd verdrongen door nog grotere chocoladeletters. Dat moet pijn hebben gedaan.
Kwalijk nemen doe ik het de media niet. Ze zagen het gewoon niet. Het was ook moeilijk te zien. Nu het besef meer en meer naar boven komt dat Rutte dit op een bijzonder slimme manier heeft gespeeld geven de media niet thuis. Bang om gezichtsverlies te lijden. En waarom zouden ze een politicus helpen? Iemand bij de enkels afzagen is immers veel leuker.

Ik sluit af met “landsbelang boven partijbelang”. Het was in het landsbelang dat de IAZP er niet kwam. Het was niet bepaald in het partijbelang – en zeker niet in het belang van Mark Rutte – dat het spel zo werd gespeeld als het gespeeld is.

Door dit uiterst slimme politieke schaakspel liet Mark Rutte echter zien niet alleen maar de lijsttrekker van de VVD te zijn en de belangen van zijn achterban te bewaken.
Hij liet zien dat hij de Minister President is. Iemand die boven de partijen staat. Iemand die het belang van het land bewaakt.

En die wetenschap zal langzaam maar zeker doorbreken bij het grote publiek.

Reacties  

 

#1 Rob van Marle 08-01-2026 11:45

Het is alleen onbegrijpelijk de hypotheekaftrek toch te veranders ondanks verkiezingsreto riek, toch achteraf gehoord dat bepaalde bevoegheden zonder overleg naar Brussel zijn overgeheveld, bovendien nooit neen uitleg gegeven is over wat het ESM met de kleine lettertjes behelst maakt allemaal niets uit de democratie de welvaart en de mensnerenchten zijn totaal aan het verdwijnen in Nederland dankzij onze grote staatsman Mark Ruttemetut

Quote

 

 

#2 frans Landre v. 20-01-2026 23:43

Rutte als zeer slim typeren, slim en zeer vooruitziend is wel het laatste wat ik kan bedenken. De analyse is er volkomen naast. Niet Rutte, het waren de alarmerende berichten en zijn achterban proestend van protest, die hem deden inzien. Hij dacht het nog te kunnen sussen. Maar er was geen houwen aan.

Quote

 

Ververs overzicht reacties
RSS feed voor reacties op dit bericht

Reageer

JComments