Je kent ze wel, die joviale types die, staand aan de toog van ‘hun’ café, het ene rondje na het andere uitdelen. Ondertussen lijmen ze met prachtige filosofische praatjes hun gehoor. Elk nieuw rondje gaat gepaard met de slogan: “Je leeft maar een keer!” Alsof er geen morgen is. Hoe later de avond, hoe groter het gezelschap: Wat een leuke vent! Wat een zinnige teksten ook!

De kater komt later, maar voor de almaar gegroeide aanhang van deze gelegenheidsfilosoof toch nog eerder dan doorgaans het geval is.

Namelijk: diezelfde avond nog. Meer precies: Wanneer blijkt dat de grote weldoener gevlogen is en o ja, meldt de kastelein, er staat nog een rekeningetje open.

Aan een avond met zo’n orakel moet ik dezer dagen regelmatig terug denken als ik Diederik Samsom, nog wat onwennig in zijn nieuwe maatpak, het ene na het andere debat hoor winnen. Diederik Samsom komt goed over. De v/h actievoerder, die zo knullig verstek liet gaan tijdens de Kunduz-onderhandelingen (je zag hem denken: als de SP straks maar niet als enige het akkoord kan afkraken!) mat zich in luttele weken de allure van een staatsman aan, inclusief redelijk klinkende opmerkingen hier en daar. Een metamorfose, zo wordt die ontwikkeling omschreven. Knap als het kan. Nog knapper als het getuigt van een werkelijk nieuw besef – dan maakt Samsom-de-staatsman eigenhandig zijn partij liberaler dan de PvdA ooit geweest is.

Eén probleem: Samsom leidt een overtuigd linkse partij – en dat nog niet zo heel lang. Een paar maanden, om precies te zijn.

Een partij bovendien die leeft op lokale bonzen die nooit maar dan ook nooit een centimeter van hun in graniet gegoten Eigen Gelijk wijken – burgemeesters Van der Laan en Aboutaleb in Amsterdam respectievelijk Rotterdam uitgezonderd, maar die staan er formeel boven de partijen.

Dat gelijk-volgens-de-PvdA gaat uit van nivellering en ‘delen, delen, delen’. Een strategie die vrees ik vooral gebaseerd lijkt op enige jaloersheid; schande dat er schurken bestaan die het allemaal net iets beter voor elkaar hebben. De partij kiest graag en met plezier voor méér overheid, meer controle, meer regulering. Herlees de opmerkingen van de man die na 12 september zijn oorverdovende stilzwijgen zal verbreken om zijn deel van de macht in de PvdA op te eisen: Hans Spekman.

Voor Spekman klinkt het woord ‘links’ nog te rechts.

In april nog liet de campagnestrateeg (denkelijk inclusief het pak voor zijn stemmentrekker, van het in socialistenkringen verfoeide Oger) optekenen het liefst met SP en CDA te willen regeren. Dat u het weet. De fractievoorzitter met slobbertrui ‘want dat hoort in arbeiderskringen’ wil met zijn SP-vrienden vooral geld uitdelen aan diegenen die niet op eigen kracht vooruit kunnen. Dat is in de filosofie van de socialisten nog best een grote groep, trouwens: Eigenlijk is het iedereen die geen baan heeft. Geen werk? Dan verdien je een rondje van de zaak. Maar wee je gebeente als je wel een baan hebt. Sukkel! Jij mag een beetje meedrinken, maar jij staat aan het eind van de avond in je eigen zakken te wroeten om de achterstallige betaling te voldoen.

Diederik Samsoms partij is de gulle gever van andermans geld. En Samsom zelf, de man die (toen nog niet in zijn glimpak) dit voorjaar een plan de wereld in slingerde om bovenmodale inkomens een flinke extra belastingdruk op te leggen – alsof ons progressieve belastingsysteem de ‘rijken’ (bedoeld wordt: mensen die met hun harde werk meer dan gemiddeld verdienen) die groep al niet behoorlijk extra raakt.

Deze man wil best premier worden, verkondigt hij avond aan avond vanachter de katheder van dienst. hij zal het nog moeilijk genoeg krijgen om premier van de PvdA te blijven.

Daarnaast staat – althans, als het een van de televisiedebatten betreft – een andere man.

Een man die vaak lacht, inderdaad – een rasoptimist. Een man die dat optimisme inzet als onverslaanbaar wapen bij het nemen van beslissingen in de meest lastige economische jaren sinds de jaren twintig. Mark Rutte kan overtuigen en beslissingen nemen, zelfs in de vrijwel onmogelijke politieke constellatie van de afgelopen twee jaar. Hij moest dat – en deed dat – vooral op het meest gecompliceerde dossier aller tijden, de gordiaanse knoop die Europa heet. Het streven is om in gezamenlijkheid met andere lidstaten zowel de eenheid te beschermen als te voorkomen dat potverteerders worden beloond (net zo min als de financiële instellingen die schaamteloos speculeren op eventuele bankroeten van lidstaten, overigens). De man die al twee jaar een pakket van omvangrijke bezuinigingen doorvoert en verdedigt, zonder een functionerende SER als vangzeil – het poldermodel is even gesloten wegens interne verbouwing van de FNV, die zegt de ‘arbeiders’ te vertegenwoordigen, op zichzelf al een gotspe in deze tijden.

Nee. Mark Rutte is geen activist die, verblind door een Hoger Doel, zich immuun weet voor debat en discussie. Hier staat een pragmaticus. Maar wel eentje met een overtuiging – en dat is deze: dat de overheid een bescheiden rol heeft binnen een vrije markt, binnen het geheel van vraag- en aanbodtransacties dat de basis vormt van elke ontwikkelde, vrije democratie.

Is Rutte smetteloos? Verre van dat. Zelf heb ik zijn keuze voor de PVV in 2010 altijd als moedig en stoer verdedigd – de premier nam listig de wind uit de zeilen van de grootste blaaskaak die de politiek in tijden gekend heeft. Maar de prijs was hoog: op het innovatiebeleid (Verhagen) en een begin van een werkelijk stevige aanpak van de zorg (Schippers) na, kon Rutte-1 voor mij geen vergezichten bieden. Dat de premier zulke vergezichten vervolgens dan maar tot onnodig verklaarde, was een zwaktebod.

We hebben leiderschap nodig dat een punt op de horizon omschrijft en een weg waarlangs we dat punt bereiken. Dan pas begrijpen mensen waarom ze offers moeten brengen.

Rutte had afstand moeten nemen van het volstrekt bizarre Polenmeldpunt, vind ik bovendien. Gelukkig noemde de VVD een eigen site voor dialoog met ondernemend Nederland, lefmoetlonen.nl, pijlsnel ‘meldpunt voor overlast door regeltjes’ – liberale humor.

Rutte is niet perfect. Maar zijn boodschap is helder, duidelijk en consequent. De begroting moet weer op orde, dat is de basis voor verdere groei. En die groei zit in werkgelegenheid en productiviteit. De staat zwengelt de economie niet aan, dat doen burgers. Producenten en consumenten. Hier, en elders in Europa. Goed onderwijs, een vrije markt en het stimuleren van innovatief ondernemerschap zijn volgens mij de drie sleutels voor waarlijke economische en maatschappelijke ontwikkeling.

Daarom stem ik VVD. Want alleen die basis leidt tot scherpe maar te motiveren keuzes op het gebied van uitkeringen, subsidies en ambtenarij.

Stap met Rutte de kroeg in en je betaalt allemaal je eigen rondje. Wel zo duidelijk. De kater? Die spint, op zijn eigen barkruk. En zo hoort het ook.

Onno Aerden was in 2010 nummer 47 op de VVD Tweede Kamerkandidatenlijst.