In 2006 werd het Manifest voor een Vrije Samenleving gepresenteerd. Dit manifest riep op tot een langetermijnvisie in de politiek, in plaats van reactie op de waan van de dag. Dit manifest, ondertekend door 70 mensen onder wie VVD-en D66-politici, leidde tot de oprichting van de Liberaal Democratische Partij.

Nadat zij in 2006 en 2009 zonder veel succes aan de Tweede Kamerverkiezingen respectievelijk de Europese verkiezingen meededen, doet LibDem ook in 2012 mee aan de verkiezingen. Is deze partij een alternatief voor teleurgestelde liberalen?

De partij pleit in haar verkiezingsprogramma én sociaal én liberaal te zijn. Alleen deze opmerking zou al een ideologische diskwalificatie kunnen betekenen, omdat het impliceert dat liberalisme niet sociaal is. Veel liberale stemmers zullen hier waarschijnlijk anders over denken. Het sociale aspect wordt ook benadrukt in het verdere programma: er wordt gepleit om een terugvaloptie voor ondenemers en zzp’ers te faciliteren. Wat deze terugvaloptie precies zou moeten inhouden wordt echter niet vermeld. Wil LibDem ondernemers inkapselen in het sociale zekerheidsstelsel?

Het is tekenend voor het hele programma: er wordt niet één cijfer genoemd, en staat bol van de clichés die als standpunten worden gepresenteerd: standpunten zo geformuleerd dat je het er moeilijk mee oneens kunt zijn. ‘Mensen moeten gelijk behandeld worden’, ‘de overheid moet efficienter’, ‘de politie moet meer misdaden oplossen’. Dat vindt natuurlijk iedereen. Hóe dit precies moet is echter niet terug te vinden.

Als we naar de ideologische richting van het programma kijken, kom je uit op een verrassend profiel: LibDem is sociaaldemocratisch. De partij wil niet bezuinigen, omdat dit de economie zou schaden. Budgettaire verantwoordelijkheid is een belangrijk aspect in het huidige liberale discours, waarvan door LibDem duidelijk wordt afgeweken. Het verdere voorstel om buurtactiviteiten te stimuleren met gemeenschapsgeld ruikt sterk naar een maakbaarheidsideaal. Ook de grondpolitiek is opmerkelijk antiliberaal: er wordt voorgesteld gemeenten het eerste recht te geven gronden aan te kopen, waarmee de vrije markt duidelijk buitenspel wordt gezet. Tenslotte stelt LibDem dat het spoornetwerk in overheidshanden moet blijven, overigens evenals distributienetwerken van gas en elektriciteit. Dit netwerk is echter van ProRail, een privaat bedrijf, waarvan het Rijk volledig eigenaar is. Of dit een nationalisering van het netwerk zou betekenen wordt niet duidelijk. Voor openbaar vervoer, wat LibDem als overheidstaak ziet, geldt hetzelfde. Wil LibDem alle ov-aanbieders nationaliseren?

Het meest intrigerende voorstel dat LibDem doet is het invoeren van een CO2-heffing. Het groene principe van ‘de vervuiler betaalt’ wordt hier ingevoerd; de heffingsgelden worden vervolgens in de vorm van lastenverlaging teruggegeven aan de burger.

Het schadebeginsel indachtig is dit een interessant voorstel. Het internaliseren van externe effecten zou hiermee plaats kunnen vinden , zodat het schaden van de omgeving een bedrijf ook daadwerkelijk zal schaden. Niettemin is niet aan te tonen of bedrijven hierdoor minder gaan vervuilen. Tevens zou het LibDem-voorstel weleens dramatische gevolgen kunnen hebben voor de ondernemers die het stelt te willen beschermen: er wordt immers geen lastenverlichting aan bedrijven voorgesteld. Dit voorstel zou dus een dramatische belastingverhoging voor veel bedrijven kunnen betekenen, waardoor zij wellicht niet meer winstgevend kunnen zijn.

Het laatste dat opvalt als de campagnespotjes met het programma worden vergeleken: LibDem ageert tegen de BTW-verhoging uit het Lenteakkoord, maar doet in haar programma geen voorstel deze weer te verlagen. Concluderend kunnen we stellen dat LibDem veel meer ‘sociaal’ dan liberaal is. Het is niet voor budgettaire verantwoordelijkheid, wil de overheid niet laten krimpen, heeft ondernemers behalve vervuiltaks niets concreets te bieden en een programma voor het vergroten van burgerlijke vrijheden ontbreekt volledig. Ondanks de naam is LibDem voor de zwevende liberaal geen veilige haven.