In veel peilingen lijkt de Piratenpartij bij de komende verkiezingen steeds dichterbij een zetel te komen. Kunnen de Piraten een gooi doen naar het liberale electoraat?

Nadat de Piratenpartij in Nederland bij de verkiezingen in 2010 meer dan 10.000 stemmen haalden is veel bijgeleerd. Er is meer zorgvuldig met de kandidatenlijst omgesprongen en er werd een zeer gedegen partijprogramma gepresenteerd waarin gehamerd wordt op burgerrechten en een vrije samenleving.

De Piraten hebben 7 kernpunten geformuleerd. Privacy moet gewaarborgd worden en met privé-gegevens moet vertrouwelijk worden omgegaan. Er wordt een hervorming van het patentsysteem en het auteursrecht voorgesteld, burgerrechten worden vooropgesteld, en de burger moet alle ruimte krijgen de overheid te controleren. Dit alles wordt samengevat als Democratie 3.0 en bevat een aantal interessante componenten.

Zo geloven de piraten dat het opheffen van blokkades door het gebruik van patenten goed zou zijn voor de economie. Zij zien patenten als een middel voor bedrijven om concurrenten uit de markt te weren.

Hier is wat voor te zeggen: Een patent is in feite een van overheidswege verleend monopolie. Het geeft één rechtspersoon het alleenrecht geld te verdienen aan een bepaald product, en zo volledige invloed uit te oefenen op aanbod en prijsvorming. Dit is een duidelijke marktverstoring. Volgens de piratenpartij heeft iedereen er meer voordeel van als deze patenten, en de tijdelijke monopolies die zij met zich meebrengen, worden afgeschaft. Zo zal het marktmechanisme zijn werk kunnen doen, zodat de prijzen dalen en meerdere partijen de mogelijkheid hebben geld te verdienen.

Tegenstanders claimen echter dat patenten essentieel zijn voor innovatie: immers zal een bedrijf meer moeite hebben haar onderzoekskosten terug te verdienen als ze meteen de concurrentie aanmoeten. Vooral in de farmaceutische industrie wordt dat argument gemaakt, omdat de onderzoekskosten hoog zijn, en formules eenvoudig te kopiëren. Aan de andere kant kunnen deze partijen op een stabiele vraag rekenen: zieke mensen betalen graag en grif voor hun medicijnen. Daarnaast vormen ook zorgverzekeraars een kartel bij de inkoop van medicijnen zodat de prijs nu ook al omlaag onderhandeld wordt.

De piraten zijn in dit opzicht dus tegen de creatie van monopolies en geven de vrije markt een kans. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat zij redeneren vanuit vrijheid van informatie, niet vanuit het principe van vrije handel. Niettemin zou dit wel een belangrijk effect van het afschaffen van auteursrechten en patenten zijn.

Als je dit optelt bij het grote belang dat aan burgerrechten als privacy en vrijheid van meningsuiting wordt gehecht, en onthoudt dat ook transparantie van de overheid een speerpunt is, kom je uit op een zeer vrijzinnig profiel.

Wel moet gezegd worden dat ‘verworvenheden’ ook bij de Piratenpartij van groot belang zijn. Ze willen deze zelfs uitbreiden door van onderwijs en zorg een burgerrecht te maken, die ‘dus’ door de overheid moeten worden gefaciliteerd. Daarnaast zijn ze voor subsidies aan bijvoorbeeld groene energie. Door hun vrije-informatieprincipes zullen deze voorzieningen weliswaar heel anders worden ingevuld, maar doordat er in het programma wel een voorkeur wordt gegeven aan een grote overheid met een breed pakket aan taken moeten we de Piratenpartij links van het midden inschalen.

De Piratenpartij is met een interessante visie een aanwinst voor het Nederlandse politieke landschap. Ze zou een uitstekend alternatief kunnen zijn voor Groenlinks-of D66-stemmers die een vrij internet en vrije informatie graag in de aandacht willen hebben. Een Kamerzetel voor de Piraten zal een waardevolle bijdrage betekenen aan het publieke debat. Ik zou links-georienteerde liberalen dus zeker aanbevelen de Piratenpatij eens nader te bekijken.