Uitgebreid werd in de media verhaald van de 1000 euro die Rutte de werkende Nederlander belooft voor na 2014. Veel kritische geluiden uit de andere partijen waren ook te horen. Wat moet je nu met zo’n verhaal?

Natuurlijk de VVD onder leiding van Mark Rutte geeft aan wat zij zouden willen en hoe ze dat voor elkaar willen krijgen. Je kunt dus eigenlijk niet van een echte belofte spreken, want wanneer je iets belooft moet je dat waar maken, en in ons coalitieland is zoiets lastig of beter gezegd erg moeilijk en vaak zelfs onmogelijk.

Verkiezingsbeloftes waar maken kan alleen wanneer je hiervoor een meerderheid in de Kamer kunt krijgen en dat is bij elke belofte natuurlijk nog maar de vraag.

Verder zijn beloftes voor over twee jaar natuurlijk altijd een wassen neus, omdat niemand kan overzien wat de toekomst zal bieden, en of er wel ruimte zal zijn om zulke beloftes waar te maken. Is dit dan verkiezingsretoriek? Ja en nee. Natuurlijk zal elke partij zijn eigen standpunten laten horen in verkiezingstijd en staan die standpunten altijd enigszins los van de realiteit. Standpunten in verkiezingstijd zijn namelijk altijd standpunten die alleen zekerheid hebben om uitgevoerd te worden wanneer een partij in zijn eentje een meerderheid zal halen en geen compromissen hoeft te sluiten met andere partijen. En dat lukt natuurlijk geen één partij. Alleen een dictator zou zijn beloftes waar kunnen maken, wij leven hier echter in een democratie.

Kun je dan eigenlijk nog spreken van een belofte? Nee, eigenlijk niet. Geen enkele partij is in de positie om wat dan ook te beloven aan haar kiezer. Het enige wat een partij kan doen is duidelijk maken wat haar standpunten zijn en wat zij het liefste zouden willen om enerzijds de crisis aan te pakken en anderzijds hoe zij het geld willen verdelen. Dit mag een partij haar electoraat duidelijk maken. En dat is wat Rutte doet.

Rutte geeft aan wat de VVD zou willen bereiken, niets meer en niets minder. Eigenlijk zegt hij, wanneer de VVD het voor het zeggen zou hebben in dit land, dan zou elke werknemer in 2014 1000 euro krijgen, omdat wij verschillende maatregelen willen nemen die dat mogelijk maken. Bent u het met die maatregelen eens? Stem dan VVD.

Mag hij dat zo stellen? Ja, dat mag hij. Mogen andere partijen dat bekritiseren? Ja, dat mag ook. Maar heeft niet elke partij visies en plannen waarbij net zo goed nog maar de vraag is of deze uitgevoerd kunnen worden? Natuurlijk, geen één partij kan beloftes doen wanneer zij nog niet weet met wie zij die beloftes samen waar moet gaan maken. Elke belofte, elk plan wat een partij in verkiezingstijd heeft, staat los van de coalitie die na verkiezingen gevormd gaat worden.

Dus wanneer partijen nu stellen dat Rutte loze beloftes doet, dan kun je net zo goed stellen dat elk plan van elke partij op dit moment een loos plan is, want waar partijen het niet eens zijn, is de kans op het uitvoeren van plannen klein.

Het mag dus, ideologische beloftes doen, het mag om te laten zien wat jouw partij wil en hoe zij dat voor elkaar wil krijgen. Maar heb je er echt iets aan als kiezer? Nee, niet echt. Zeker niet in zware tijden van crisis, waar het begrotingstekort een van de belangrijke thema’s is. Deze tijd is niet zo heel geschikt voor beloftes en verkiezingsretoriek.

In deze tijd zouden partijen moeten zoeken naar overeenkomsten, moeten zoeken naar gezamenlijke oplossingen voor huidige problemen. Maar men is zo gewend aan het tegenover elkaar staan, zo gewend aan de strijd om de zetels, zo gewend in het juist zich van elkaar onderscheiden en zo gewend aan het willen paaien van de kiezer met allerlei mooie beloftes, dat men daar heel lastig vanaf kan stappen.

Het enige verschil is nu dat de kiezer daar niet zo makkelijk meer intrapt. De kiezer is de laatste jaren teveel beloofd, teveel misleid en teveel een worst voor gehouden die naderhand nergens meer te vinden was. De kiezer wil geen mooie beloftes meer, en gelooft allang niet meer in het uitkomen daarvan. Vertel mensen nu eens eerlijk over het zuur, want dat het zoet nog lang op zich zal laten wachten dat hoef je de kiezer niet meer te onthouden, dat weet hij allang.