Afgelopen zaterdag bracht de G500 een motie in, met betrekking tot de hypotheekrenteaftrek (HRA), op het VVD congres. De motie werd (terecht) verworpen.

De G500 – een groep jongeren die ageert tegen de traditionele politiek en geen heil ziet in een pluriform politiek bestel - ziet dit als een eerste succes:

Deze vereniging had het voor elkaar gekregen dat de HRA, binnen de VVD, eindelijk bespreekbaar werd.

Om hiermee te beginnen: deze stellingname toont aan dat de G500 niets met de VVD heeft. Had ze de partij gewoon gevolgd dan had ze kunnen weten dat deze discussie al veel langer leeft binnen de partij.

Goed, de HRA. Bart Voorn, indiener van de motie, kwam met een sympathiek en bekend verhaal. Het is hem, kind van een ondernemersfamilie (handig, want spreekt de mensen in de zaal aan) en als jonge huizenzoeker, niet gegeven om een passende hypotheek af te sluiten, hij is veroordeeld tot een huurwoning en daarom moet er wat aan de HRA worden gedaan. Hoe, dat bleef boven de motie hangen.

Het klopt dat jongeren zoals Bart moeilijk een financiering rond krijgen. Dat is al jaren een gegeven. Alleenstaanden kunnen weinig, je moet tenminste tweeverdiener zijn om een enigszins fatsoenlijk appartement te kunnen kopen in de grote stad.

Zou het afschaffen van de HRA het probleem van Bart echter oplossen? Dat is maar de vraag.

Stel, je schaft de HRA af over een periode van 30 jaar:
Op zich is dit geen slecht idee: het schept duidelijkheid en enige rust. De HRA daalt via een annuïtair systeem. De consument koopt een huis op basis van jaarlijks stijgende lasten die hij ook in de toekomst kan blijven betalen. Het bedrag dat hij nu – met de volledige HRA – kan lenen zal dan niet meer bereikbaar zijn. Huizenprijzen zullen, als reactie hierop, in eerste instantie waarschijnlijk dalen.

De door Bart gewenste woning moet door iemand worden verkocht: door iemand die zelf ook een hypotheek heeft. Deze huiseigenaar is de afgelopen jaren al geconfronteerd met een daling van de waarde van zijn woning en ziet de waarde verder dalen. Deze huizenbezitter zal niet snel geneigd zijn om zijn huis aan Bart te verkopen en het verlies te accepteren.
Koopwoningen zullen schaars worden, prijzen kunnen daardoor op termijn weer stijgen.

Bart kan voorlopig dus blijven huren.

Stel, je schaft de HRA in één keer af:
Er gaat een schokgolf door de huizenmarkt. Prijzen zullen instorten. Met misschien wel 30 tot 40%. Dat lijkt positief voor Bart. Hij hoeft minder te betalen. Weer ontstaat er een probleem: van wie moet hij het huis kopen?
Stel dat Bart het huis van zijn dromen vindt: in plaats van € 200.000,-- hoeft hij nog maar € 140.000,-- te betalen. Bart kwam op mij over als een slimme en goed opgeleide jongeman dus ik schat dat hij dik in de 30%, misschien wel 42%, schaal valt.
Door de prijsdaling van de woning wordt zijn bruto rente een stuk lager. Echter, door het wegvallen van de HRA loopt hij zijn 30%+ teruggave mis en zullen zijn netto lasten gelijk zijn als in de oude situatie. Oftewel: nog steeds geen hypotheek voor Bart.

Het had ook anders kunnen zijn:
Bart beklaagde zich erover dat hij geen financiering kreeg die hij wenste. Stel dat hij die financiering wel had gekregen. Dan had hij zich opgehangen aan een lening die zijn inkomen grotendeels opslokt. Hij had naast het betalen van rente geen leuke dingen meer kunnen doen, zoals bijvoorbeeld het lidmaatschap van meerdere politieke partijen in stand houden.
Hij had een zeer sober leven moeten leiden. Want alles zou in het teken staan van zijn huis.
En dan plots zou de HRA afgeschaft worden. Een probleem voor Bart die al geen financiële speelruimte meer heeft. Hij zou driftig bij zijn G500 vrienden aankloppen, roepen dat het niet de bedoeling was dat deze actie hem ook zou raken.

Maar dan zou het te laat zijn. Dan zou hij uiteindelijk ook zijn huis met een restschuld moeten verkopen.

De G500 van Sywert van Lienden
In deze voorbeelden komt ook de beperking van de motie van de G500 naar voren. Ze roepen: “Het moet anders!” Net als D66 vaak doet. Maar met een oplossing komen deze jongeren niet. Die oplossing moet komen van de partijen waartegen ze nu juist zo sterk ageren.

De motie was sterker geweest als er wel een oplossing geboden zou worden. Het was ook politiek gezien sterker geweest als ze, zoals hen werd aangeraden, de motie hadden aangehouden.
Omdat ze de motie toch doordrukten en de oplossing bewust niet geboden wordt, lijkt deze motie ook niet bijzonder serieus te zijn. Het gaat ook niet om de HRA, het gaat om een machtsspel dat de G500 wil spelen. Een machtsspel ter meerdere eer en glorie van Sywert van Lienden, de oprichter van de G500.

Over de voorman van G500: ik had het genoegen vlak naast de zaalmicrofoon te zitten waar hij zijn verhaal deed. Waar het optreden van Bart nog enigszins eloquent was, overheerste bij Sywert van Lienden de drammerigheid. Hier zag je de postpuberale, door de VARA gelanceerde, actievoerder die niet was gewend zijn zin niet te krijgen. Ik zag een klein Samsommetje, een Rosenmöller in de dop.

Dit soort jongetjes wil dat voor hen alles wijkt. Ook al heeft dat nare consequenties voor de generaties die voor hen kwamen, die na hen komen, en voor hun eigen generatie. Alleen, die consequenties overzien zij nog niet. Simpelweg omdat ze nog geen ervaring hebben opgebouwd, nog niet volledig droog zijn achter de oren.

Daarom geef ik als gratis advies aan Sywert cs het volgende mee: ga studeren, ga werken, werk aan je carrière, ga eerst een huis huren, wen aan de verantwoordelijkheid die zelfstandigheid met zich meebrengt. Wordt op een constructieve manier lid van een politieke partij, doe daar ervaring op, leer hoe de politiek werkt. Luister ook naar anderen, lees meer over de maatschappij, de economie. Leer met teleurstellingen omgaan.

Betekent dit dat ik voor het behoud van de HRA ben? Nee. Die moet en zal verdwijnen. Daarvoor is echter meer nodig dan een motie zonder oplossingen, daarvoor moet het Nederlandse belastingstelsel volledig op de schop. En met volledig bedoel ik dan ook echt volledig.

Daarover een volgende keer meer.