Liberale Media - Nieuws, analyse e...

President Obama ligt onder zwaar vuur vanwege zijn spendeerdrift, zijn falen om ook maar één begroting in te dienen bij het congres, en de nog nimmer eerder vertoonde hoogte van de leningen die hij namens zijn land aangaat.

Obama heeft de staatsschuld van de Verenigde Staten op het hoogste niveau in de geschiedenis gebracht. De Republikeinen wijzen er op dat er nu meer dan vijftienduizend miljard dollar schuld openstaat.

Dat is natuurlijk een enorm hoog bedrag, en het zou betekenen dat Obama de staatsschuld meer dan verdubbeld heeft sinds zijn aantreden. Maar er is één probleem: het bedrag klopt niet. Althans, het klopt wel, maar het is niet de hoogte van de staatsschuld in de gangbare betekenis van dat woord. Staatsschuld, in het Engels Public Debt, is immers het bedrag dat de overheid schuldig is aan andere personen en partijen.

De genoemde schuld van meer dan 15000 miljard betreft echter de zogenaamde Gross Federal Debt (GFD). Het verschil is dit: de GFD neemt de Public Debt, en telt er de zogenaamde Intragovernmental Holdings bij op. Dat zijn bedragen die overheidsorganen aan elkáár schuldig zijn. Het gaat dan vooral om grote bedragen die gereserveerd zijn om de sociale voorziening (zoals uitkeringen) uit te betalen. In Nederland is het absoluut niet gebruikelijk om dergelijke bedragen bij de staatsschuld te rekenen. Je bent het schuldig aan jezelf, tenslotte. De juiste maatstaf om te hanteren is dus de Public Debt, en niet de GFD.

Ik geef direct toe dat ik dat ook verkeerd had begrepen, maar ik werd op mijn vergissing gewezen, en dat leidde me meteen tot de vraag: welk bedrag staat er dan wél op het prijskaartje van Obama? Daarvoor moeten we weten wat de Public Debt is. Of liever gezegd: we moeten weten wat de schuld was toen hij aantrad en wat de schuld zal zijn als zijn huidige termijn voorbij is.

Hoeveel schuld er was aan het begin van het presidentschap van Obama, hangt af van waar men dat begin plaatst. Obama trad aan op 20 januari 2009, maar het budget voor begrotingsjaar 2009 is vastgesteld door zijn voorganger, Bush. Obama heeft z’n handtekening er onder gezet, maar hij is niet de schepper ervan. Op die manier zijn er drie mogelijkheden om het startpunt van het presidentschap van Obama te meten:

- 1 oktober 2008. Dit is het begin van begrotingsjaar 2009, dat we dan geheel aan Obama toerekenen. Zijn verantwoordelijkheid stopt dan op 1 oktober 2012.

- 20 januari 2009. Datum van zijn aantreden. Het deel van het begrotingsjaar 2009 dat daarvóór ligt rekenen we Bush dan aan. De verantwoordelijkheid van Obama stopt op 20 januari 2013.

- 1 oktober 2009. Dan rekenen we heel 2009 aan Bush toe, en start de verantwoordelijkheid van Obama met begrotingsjaar 2010. Logischerwijs valt dan ook heel 2013 onder zijn verantwoordelijkheid, en eindigt die pas op 1 oktober 2013.

Op 1 oktober 2008 bedroeg de staatsschuld die door alle 43 eerdere presidenten samen was opgebouwd 5851 miljard dollar. De projectie voor 1 oktober 2012 is 11811 miljard dollar. Conclusie: Obama zal in totaal 5960 miljard dollar schuld toevoegen.

Op 20 januari 2009 bedroeg de staatsschuld die door alle 43 eerdere presidenten samen was opgebouwd 6307 miljard dollar. De projectie voor 20 januari 2013 is 12113 miljard dollar. Conclusie: Obama zal in totaal 5806 miljard dollar schuld toevoegen.

Op 1 oktober 2009 bedroeg de staatsschuld die door alle 43 eerdere presidenten samen was opgebouwd 7506 miljard dollar. De projectie voor 1 oktober 2013 is 12784 miljard dollar. Conclusie: Obama zal in totaal 5278 miljard dollar schuld toevoegen.

Het is overduidelijk dat hoe later men de verantwoordelijkheid van Obama laat beginnen, hoe gunstiger het voor hem uitpakt. Dat is niet verrassend: een flink deel van de bailouts n.a.v. de economische crisis vond plaats in de betreffende periode, dus hoe méér daarvan voor rekening van Bush komt, hoe minder van die last Obama aangerekend kan worden. Wat is nu echter redelijk? Bush heeft die bailouts goedgekeurd, maar Obama heeft dat beleid als president doorgezet, en heeft het vóór die tijd op alle fronten gesteund. Ze waren er allebei vóór, Obama zelfs nog veel enthousiaster dan toenmalig president Bush.

Dan lijkt het dus redelijk om de heren de verantwoording te laten delen, en uit te gaan van een begin op 20 januari 2009. Dat zou ook redelijk zijn… ware het niet dat Obama óók een andere last van Bush “erfde”, waar hij niet achter stond: twee overzeese oorlogen. Obama heeft steeds aangegeven tegen die oorlogen te zijn, en stond in zijn campagne een terugtrekking van het leger voor, “zo snel mogelijk”.

Die kanttekening verdient in zichzelf weer een kanttekening, en wel deze: Obama is zijn mooie verkiezingsbeloften niet nagekomen. De Amerikanen zitten nog steeds in Afghanistan, en hun krijgsmacht heeft zich pas heel recent teruggetrokken uit Irak. En dát is toch echt een keuze van Obama. Als hij zich écht meteen had willen terugtrekken, dan had hij dat kunnen doen. Hij kóós ervoor om dat niet te doen, en de resulterende kosten horen voor zijn rekening te komen.

Obama had de krijgsmacht – als hij dat echt had gewild – kunnen terugtrekken in de eerste maanden van zijn presidentschap. Zo’n proces was niet één-twee-drie gegaan, maar gezien de tijdspanne die nodig was voor de terugtrekking uit Irak was het tegen 1 oktober 2009 wel klaar geweest. Laten we die periode dan beschouwen als de tijdspanne met onvermijdelijke kosten die Obama van Bush erfde, en dan komen we er op uit dat we de verantwoordelijkheid van Obama op 1 oktober 2009 moeten laten beginnen.

Democraten die het onderste uit de kan willen, zouden dan nog aandragen dat de schuld voor een nóg groter deel aan de Republikeinen moet worden toegerekend, omdat Obama te maken heeft met een Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, die weigert de belastingverlagingen van president Bush ongedaan te maken. Volgens die zienswijze kan Obama er allemaal niets aan doen.

Jammer voor die Democraten, maar ze krijgen het deksel op hun neus. Hun verhaal klopt namelijk van geen kanten. Om te beginnen is het afschaffen van de “tax cuts” van president Bush bij lange na niet toereikend om het begrotingstekort aan te pakken. Het komt nog niet in de búúrt. Het is sowieso een feit dat de belastingverlagingen van Bush helemaal niet alleen voordelig zijn voor de rijken. Dat is een fabeltje van de Democraten. Het afschaffen ervan zou juist voor de middenklasse een ramp zijn, in een tijd dat je de eindjes slechts met moeite aan elkaar kan knopen.

Democraten zouden iedereen graag doen geloven dat alleen de rijken getroffen worden, en dat zelfs als dat niet zo is, het offer gerechtvaardigd is om de begroting kloppend te krijgen. Als de belastingen maar gewoon een beetje omhoog gingen (“alleen voor de rijken”), zou het budget opeens wél kloppen. Dat is een keiharde leugen. Zelfs als de belastingverlagingen van Bush worden teruggedraaid, dan nog zou er een enorm financieel probleem blijven bestaan. En zelfs een verdubbeling van alle belastingen, voor iedereen, zou dat gapende gat niet dichten.

Het begrotingstekort en het probleem van de alsmaar stijgende overheidsuitgaven is simpelweg niet op te lossen met belastingverhogingen. De Republikeinen wijzen dan ook op een mogelijkheid die minstens net zo legitiem is als het verhogen van de lasten, en in een tijd van crisis zelfs stukken raadzamer: het verlagen van de uitgaven. Als de Democraten de Republikeinen overal de schuld van geven omdat die de belastingen niet willen verhogen, dan kunnen de Republikeinen dus net zo goed de Democraten verwijten dat die de uitgaven weigeren te reduceren.

Want Obama wil op dat punt geen millimeter toegeven. Graag wijst hij naar het congres dat zijn plannen niet goedkeurt, maar Obama heeft maar één “oplossing” voor echt alles: méér belasting, méér overheid, méér uitgaven. In de Nederlandse pers wordt nauwelijks aandacht geschonken aan het feit dat Obama daarmee radicaler is dan sociaaldemocratische staatshoofden in de EU. Zelfs die erkennen dat er een noodzaak tot enige bezuiniging is, maar Obama weigert letterlijk ieder voorstel daartoe. Hij heeft géén poging gedaan om via bezuiniging de staatsschuld te verlagen, en dat mag men hem zeer kwalijk nemen.

Obama wil de overheidsuitgaven zelfs drastisch verhogen, door enorm dure plannen voor een hervormd zorgstelsel te introduceren. Zelf beweert hij dat zijn plannen geld zullen besparen, maar al eerder maakte congressman Paul Ryan korte metten met die claim. Ryan is de voorzitter van het budgetcomité van het Huis van Afgevaardigden. Hij staat bekend als dé expert op het gebied van uitgaven, inkomsten, schulden en tekorten. Hij weet waarover hij spreekt, en op basis van de cijfers die Obama aanleverde kon hij enkel concluderen dat diens plannen nog geen rooie cent zouden besparen.

Later heeft het Congressional Budget Office – zeg maar de Rekenkamer van de VS – de plannen van Obama nogmaals nagerekend, op basis van de gedetailleerde cijfers en prognoses die inmiddels bekend waren, en kwam met een conclusie die nog verder ging: de plannen van Obama zullen niets besparen, maar de kosten van de zorgsector juist opdrijven. Over de jaren heen zal er een steeds groter tekort ontstaan door de stijgende zorgkosten als gevolg van Obamacare, waardoor er in 2022 een extra tekort van 800 miljard zal zijn ontstaan.

Voor een verdere toekomst hoeft het niet echt meer uitgerekend te worden, want al in 2025 zal het, “dankzij” de explosie aan uitgaven en schulden die Obama nu heeft ingezet, zo ver zijn dat alle uitgaven van de Amerikaanse overheid zullen opgaan aan zorgkosten, uitkeringen en rente op de staatsschuld. Voor alle andere uitgaven blijft geen cent over. Einde exercitie, het land kan zich dan wel bankroet verklaren.

Obama doet alsof het allemaal zijn schuld niet is – en er is niemand die beweert dat hij de enige verantwoordelijke is voor de totale staatsschuld – maar het is een feit dat Obama niets heeft gedaan om die staatsschuld te verminderen. Het enige dat hij aandraagt is de schijnoplossing van de belastingverhoging, en dat kan het echte probleem niet weghalen. Dat bestaat er namelijk uit dat de Amerikaanse overheid veel te veel geld uitgeeft, waardoor er steeds meer bijgeleend moet worden. Uiteindelijk zouden alle inkomsten naar rente op de schuld moeten – al belast je iedereen dan 100%, het zou nooit genoeg kunnen zijn.

De totale schuld die Obama in zijn eerste termijn zal toevoegen aan het totaal bestaat uit 5278 miljard dollar. Zonder twijfel de meest enorme verhoging van de Amerikaanse staatsschuld in de geschiedenis van het land, en een prijskaartje van weerzinwekkend formaat. Het begrotingstekort is in het afgelopen jaar opgezwollen tot maar liefst 8,7% van het Bruto Nationaal Product (dat circa 1300 miljard dollar bedraagt). De uitgaven bedroegen in 2011 niet minder dan 24% van het BNP, terwijl de inkomsten slechts 15% van het BNP bedroegen.

Als het beleid van Obama wordt doorgezet, zullen de uitgaven uiteindelijk groeien naar 45% van het BNP, terwijl de belastinginkomsten niet boven de 20% zullen uitkomen. Datzelfde aandeel, 20%, zal in 2020 al in z’n gehéél opgeslokt worden door de rente op de staatsschuld. Tegen die tijd zullen de belastingen dus al drastisch verhoogd moeten zijn, wil het land het nog een beetje langer volhouden. Maar het zal vechten tegen de bierkaai zijn, en uiteindelijk wacht het land een Griekse tragedie – zoals we die nu ook in Athene zien ontvouwen.

Het is bijna onvoorstelbaar, maar we kijken naar de zelfmoord van een supermacht. Het beleid dat Obama voorstelt is op termijn niet iets dat de Verenigde Staten te boven kunnen komen. De beschuldiging dat Obama nu al méér heeft bijgeleend dan alle 43 presidenten vóór hem samen, blijkt niet te kloppen – maar geef hem nog vier jaar in het Witte Huis, en het zal hem met gemak lukken. Een zeer twijfelachtige “eer”, en ik hoop voor zijn toch al wankele reputatie en voor het welzijn van de Verenigde Staten dan ook van harte dat hij niet herkozen wordt.

Wat men verder ook van de Republikeinen vindt, ze steunen in elk geval het begrotingsplan van Paul Ryan, het congreslid dat al precies heeft uitgerekend hoe de ondergang van zijn land er uit zal zien als Obama zijn zin krijgt. Het formidabele Ryan Plan, dat hij heeft ontworpen om dat lot af te wenden, is de enige serieuze optie om de begroting nog tijdig op orde te krijgen, en de Republikeinen willen het graag ten uitvoer brengen. Daarom is een Republikein – welke dan ook – een betere kandidaat dan Obama, die met recht de slechtste president in de geschiedenis van de VS genoemd mag worden.