Liberale Media - Nieuws, analyse e...

Afgelopen vrijdag heeft de ministerraad ingestemd met het wetsvoorstel dat een verbod op gelaatsbedekkende kledij moet regelen. Op het dragen van een boerka of niqaab staat straks een boete van maximaal 380 euro.

Heel verrassend is dit wetsvoorstel niet, omdat deze maatregel was overeengekomen bij de formatie van dit kabinet tussen VVD, CDA en de PVV. Hoewel dit wetsvoorstel ook een verbod behelst van de bivakmuts, de integraalhelm en de niqaab, spitst de publieke discussie zich vooral toe op het boerkaverbod.

Ewout Klei schreef zaterdag op Liberale Media dat er een fundamentele discussie nodig was over het boerkaverbod. Dat lijkt mij een beetje overdreven voor een non-issue als de boerka, maar het biedt wel de aangewezen gelegenheid om eens lekker ideologisch scherp te slijpen. GroenLinks wethoudster Karin Dekker uit Groningen is hiervan een goed voorbeeld. Ze sneed zichzelf behoorlijk in de vingers met haar ridicule oproep om een boerka te dragen uit protest tegen het boerkaverbod.

Er is veel onbegrip over de boerka. De boerka kom je bijna nooit tegen op straat, de niqaab daarentegen iets vaker. Vaak wordt de boerka verward met de niqaab. Bij de niqaab is het gehele gezicht bedekt met uitzondering van de ogen. Bij de boerka zijn ook de ogen niet zichtbaar. Het NOS-journaal had afgelopen weekend een nieuwsitem over het boerkaverbod maar liet daarbij een afbeelding zien van een niqaab, een veel gemaakte fout.

Het boerkaverbod vormt een beperking van de godsdienstvrijheid. Op grond van artikel 9 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens kan de godsdienstvrijheid beperkt worden in het belang van de openbare veiligheid, openbare orde, gezondheid of goede zeden of voor de bescherming van rechten en vrijheden van anderen. Deze beperking moet wel noodzakelijk zijn en daar wringt meteen de schoen.

Eerder deze week werd bekend dat de Raad van State negatief adviseerde over het wetsvoorstel dat het boerka- en niqaabverbod moet regelen. De Raad van State vindt de beperking van de vrijheid van godsdienst onevenredig met de belangen die het beoogt te beschermen, de openbare orde en de goede zeden. In 2007 adviseerde de Raad van State ook al negatief over een eventueel boerkaverbod. Ook toen was de Raad van State van oordeel dat een “dringende maatschappelijke noodzaak” ontbrak en zou de vrijheid van godsdienst te veel worden beperkt door het verbod. Het is heel goed mogelijk dat het boerkaverbod sneuvelt in de Eerste Kamer of bij de rechterlijke macht.

Het kabinet voert als rechtvaardigingsgrond voor het boerkaverbod de openbare orde aan. Minister Spies van Binnenlandse Zaken noemde het boerkaverbod zelfs van onvoorstelbaar groot belang. Dit moet worden opgevat als een retorische kwalificatie van de minister. De boerka vormt een marginaal verschijnsel in de Nederlandse samenleving. Er zouden in Nederland ongeveer 150 boerka’s en niqaabs rondlopen. De openbare orde zou door de aanwezigheid van 150 boerka’s in het geding zijn.

Er is geen enkel verband tussen de aanwezigheid van 150 boerka’s in heel Nederland en wanordelijkheden, strafbare feiten of onveilige situaties. Boerka’s vormen dus geen enkel probleem voor de openbare orde, zodat een boerkaverbod niet gerechtvaardigd kan worden op grond van het belang van de openbare orde. De ware reden voor een boerkaverbod is de cultuurpolitiek die gevoerd wordt door dit minderheidskabinet dat afhankelijk is van de anti-islamitische PVV van Geert Wilders. Wilders steunt de afspraken uit het gedoogakkoord zoals het boerkaverbod om de vermeende islamisering van de Nederlandse samenleving tegen te gaan.

In het integratiebeleid van dit kabinet staat ‘onze samenleving en de waarden waarop deze berust’ centraal. In de Integratienota van dit kabinet sprak toenmalig minister Donner van een koerswijziging waarmee het kabinet afstand nam van het cultuurrelativisme dat besloten ligt in het model van de multiculturele samenleving. In dit cultuurpolitieke kader moet ook het boerkaverbod worden bezien zoals dat door het kabinet is voorgesteld.

Ook uit de moraalgedreven argumentatie van het kabinet blijkt dat het boerkaverbod een cultuurpolitiek doel dient. Vicepremier Verhagen verdedigde het boerkaverbod met het argument dat men elkaar in het maatschappelijk verkeer met open vizier tegemoet dient te treden. Het kabinet wil normen voorschrijven hoe het sociaal verkeer tussen burgers onderling dient plaats te vinden door bepaalde gedragingen en uitingen, zoals de niqaab en de boerka, te verbieden. Deze normen moeten vervolgens via staatsdwang aan vrije burgers worden opgelegd.

Zo is het ook de norm dat mannen en vrouwen elkaar een hand geven bij het begroeten. Iedereen kan zich nog de publicitaire rel herinneren toen een imam in Tilburg weigerde om mevrouw Verdonk de hand te schudden omdat ze een vrouw is. Toch is er geen gebodsbepaling in het wetboek van strafrecht gekomen om deze norm van staatswege op te leggen. Dit soort normbesef moet uit mensen zelf komen.

Kledingvoorschriften als een boerkaverbod horen niet thuis in een liberaal land dat Nederland nog steeds is. Iedere streng gelovige moslima dient over de maximale vrijheid te beschikken om zich te gedragen en te uiten volgens haar eigen godsdienstbeleving, zolang zij daarmee geen inbreuk maakt op de vrijheid van een ander en de ander geen schade berokkent.

Indien een moslima een boerka wil dragen dan heeft zij daartoe het volste recht. De staat dient deze religieuze uitingsvrijheid te respecteren. Immers, er is geen enkel zwaarwegend publiek belang zoals de openbare orde, openbare veiligheid en openbare zedelijkheid om vergaande inbreuk te maken op de individuele keuzevrijheid van een moslima om een boerka te dragen.

Voorstanders van een boerkaverbod kunnen zich niet voorstellen dat een vrouw uit vrije wil een boerka draagt. Dit is enkel en alleen gebaseerd op aannames. Enig bewijs voor deze stelling kan niet worden geleverd. Er zijn namelijk weldegelijk aanwijzingen dat sommige streng gelovige moslima’s een boerka dragen uit vrije wil. Als er sprake is van dwang in deze gevallen, is dat vooral zelfdwang van de eigen fundamentalistische antiwesterse godsdienstbeleving.

Een ander veel gehoord argument voor het boerkaverbod is dat de boerka in strijd is met fundamentele waarden zoals de gelijkwaardigheid tussen man en vrouw. De boerka en in mindere mate de niqaab wordt gekwalificeerd als vrouwengevangenis. Toch wordt deze ‘vrouwengevangenis’ alleen verboden in het publieke domein. Deze vrouwengevangenis blijft toegestaan in de moskee en in het privédomein van de eigen woning, zodat dit argument vóór dit verbod geen hout snijdt.

De boerka en de niqaab zijn slechts uiterlijke verschijningsvormen van de ongelijkwaardigheid tussen man en vrouw. Het probleem van de ongelijkwaardigheid wordt er echt niet minder om. Daarvoor zijn de oorzaken van de ongelijkwaardigheid tussen man en vrouw te fundamenteel van aard. Echte vrijheid zal het ook niet brengen voor de vrouwen. Immers burkadraagsters zullen na zo'n verbod echt niet met lippenstift en minirok door het Vondelpark huppelen. Dit probleem wordt niet opgelost door een simplistisch verbod.

Daarmee dient ook de rechtvaardigingsgrond voor een boerkaverbod komen te vervallen. Het boerkaverbod is pure symboolpolitiek voor de bühne dat inspeelt op een algemeen gevoel van onbehagen bij het zien van een boerka.