Liberale Media - Nieuws, analyse e...

Geschreven door Jos Lubbers  

Door een ontluisterend zwak optreden van President Obama in het eerste televisiedebat - vorige week woensdag in Denver, Colorado - met de republikeinse uitdager, oud-gouverneur Mitt Romney van Massachussets, is de verkiezingsrace om het presidentschap weer spannend. In de aanloop naar het eerste televisiedebat had Obama een aardige voorsprong in de peilingen genomen als gevolg van een bounce na de Democratische Partijconventie en de uitgelekte video waarin Romney een Republikeins gehoor in mei voorhield dat 47% van de Amerikanen op Obama stemmen omdat ze van hem afhankelijk zijn voor uitkeringen, gezondheidszorg en huisvesting. Deze 47% vreet volgens Romney volledig uit de staatsruif en betaalt geen federale inkomstenbelasting. Vanwege deze voorsprong had Obama de campagne op slot kunnen gooien als hij erin geslaagd was het eerste debat naar zich toe te trekken, zodat Romney het nakijken had gehad, ook in de peilingen. Het tegenovergestelde gebeurde echter. Het eerste debat was een enorme afgang voor de huidige president, die Romney heeft laten terugkomen in de verkiezingsrace, die nu weer too close to call is.

In één van de allerzwakste optredens van een zittende president uit de Amerikaanse geschiedenis - zelfs President Carter deed het in 1980 niet zo slecht tegen Ronald Reagan - werd Obama volledig afgedroogd door zijn Republikeinse tegenstrever. Obama maakte in het debat een ongeïnspireerde zwakke indruk, moest vaak naar woorden zoeken, keek naar beneden als Romney aan het woord was en maakte een verveelde indruk. Alsof dat nog niet genoeg was, vroeg Obama aan de debatleider Jim Lehrer om door te gaan met een ander onderwerp dan banen, niet zijn sterkste issue in deze campagne. Obama oogde te voorbereid, was langdradig en technocratisch, maar slaagde er niet in zijn beleid met overtuiging te verdedigen. Veel aanvallen van Romney liet Obama onbeantwoord. Van een effectieve tegenaanval op Romney’s kwetsbaarheden zoals zijn 47% opmerking, zijn belastingaangiftes en zijn tijd als roofdierkapitalist bij Bain Capital was al helemaal geen sprake.

Romney nam vanaf het begin van het debat het initiatief en opende de aanval op Obama door te blijven hameren op de zwakke economie en de hoge werkloosheid. Romney kwam kundig over door Obama af te troeven met feitenkennis en door systematisch - met zelfvertrouwen - zijn punten af te werken. Romney richtte zich tijdens het debat op het politieke door vaak te wijzen op de deplorabele staat van de Amerikaanse middenklasse. Romney wil af van het beeld dat hij er alleen is voor de hoogste inkomens. Mede doordat Romney meevoelend overkwam als hij concrete voorbeelden aanhaalde van mensen die het moeilijk hebben in deze zware economische tijden, kwam Romney zelfs sympathieker over dan Obama. Dat is ook waar Romney wat werk te verzetten had. Tot het debat werd Romney veel minder sympathiek gevonden dan Obama. Uit de peilingen na het debat bleek niet alleen dat Romney het debat met een overweldigende meerderheid (67-25%) had gewonnen, Romney kwam ook als meest sympathieke kandidaat uit de strijd van het eerste debat.

De Amerikaanse pers van links tot rechts, van Fox News tot MSNBC en van de Wall Street Journal tot de Obamania Times, waren even unaniem als vernietigend in hun oordeel over het uitermate zwakke optreden van Obama in het eerste televisiedebat. Dit wordt het best geïllustreerd door de cover (zie bovenstaande foto) van de cultureel-progressieve New Yorker, waarin Obama wordt afgebeeld als een lege stoel achter het spreekgestoelte op het debatpodium waar Mitt Romney druk staat te oreren. Deze cover is een verwijzing naar Clint Eastwood, die op de Republikeinse Conventie met een lege stoel, wat Obama moest voorstellen, in gesprek ging.

Het optreden van Obama was zo zwak dat zelfs de meest hardcore obamaniacs zoals de cheerleaders van Obama op MSNBC, het Amerikaanse equivalent van de VARA en de kleinere linkse tegenhanger van FoxNews op de kabel, maar ook leden van Obama’s campagneteam moesten erkennen dat Romney het debat glansrijk had gewonnen. En dat vond Links Amerika verre van leuk. Ze konden niet geloven dat de redder van het vaderland zo hard onderuit was gegaan tegen Romney. Linkse commentatoren staken hun teleurstelling niet onder stoelen of banken. Ze waren vernietigend in hun oordeel over Obama, tot op het wanhopige en hysterische af. Mooiste voorbeeld hiervan is Chris Matthews van MSNBC, die in 2008 nog zei dat hij een tinteling in zijn been voelde (van extase) als hij Obama hoorde spreken, die een hysterische tirade afstak tegen Obama op MSNBC na het debat:

“Where was Obama tonight? There's a hot debate going on in this country. You know where it's been held? Here on this network is where we’re having the debate," “We have our knives out. We go after the people and the facts. What was he doing tonight? He went in there disarmed.”

Zelfs in de Nederlandse media, die de afgelopen vier jaar Obama kritiekloos hebben gevolgd, verschenen zowaar kritische beschouwingen over het optreden van president Obama. Kennelijk is de Messias van de Hoop en Verandering toch niet onfeilbaar, hij blijkt gewoon een man van vlees en bloed te zijn die net als ieder ander volledig door het ijs kan zakken. Door de overtuigende winst van Romney is meteen de mythe van Obama als geweldige debater gelogenstraft. Obama is namelijk helemaal niet zo’n geweldige debater als wel verondersteld wordt. In 2008 won hij de verkiezingsstrijd van Hillary Clinton en daarna van John McCain niet dankzij de debatten maar dankzij zijn enthousiasmerende speeches en zijn boodschap van hope and change.

Door het enorme contrast, zowel qua stijl als inhoud, tussen Obama en Romney, won Romney het debat met overtuigende cijfers. Volgens een peiling van het prestigieuze Gallup vonden 72% van de kijkers dat Romney het debat gewonnen had tegen 20% die vonden dat Obama gewonnen had. Door deze enorme overwinning en de positieve pers die Romney hierdoor kreeg, hebben de opiniepeilingen ook een impuls gekregen. Voor het debat had Obama een comfortabele voorsprong in de peilingen. Na het debat heeft Romney de achterstand op Obama in de nationale peilingen snel ingelopen. In de eerste dagen na het debat peilden Gallup een gelijke stand tussen Romney en Obama, terwijl voor het debat Obama een voorsprong genoot van 5%. Bij Rasmussen peilde Romney een bescheiden voorsprong van 2% en ook bij de peiling van CBS scoorden Obama en Romney gelijk. Inmiddels staat bij iedere nationale peiling - er zijn ook nog peilingen per staat - Romney gelijk met Obama of heeft Romney een nipte voorsprong. Zo peilden Pew Research gisteren een voorsprong voor Romney van 4% (49-45%). In het gemiddelde van alle peilingen, het Real Clear Politics Average, geniet Romney nu een voorsprong van 1,5%. Eind september had Obama hier nog een voorsprong van 4%. Het duurde ongeveer een week voordat het effect van het eerste debat in de peilingen volledig tot uitdrukking komt. De eerste peilingen na het debat zijn namelijk gepeild zowel voor als na het debat, zodat het effect van het debat op de peilingen enigszins vertekend wordt weergegeven. De peilingen die worden gepubliceerd zijn ook allemaal uitgevoerd na het debat, zodat dit een betrouwbaarder beeld geeft van het effect van het debat.

Hoewel nationale peilingen een belangrijke indicator zijn voor de uiteindelijke verkiezingsuitslag, zijn deze niet doorslaggevend zoals in 2000 is gebleken toen Gore nationaal meer stemmen had dan Bush. Toch werd Bush toen President, omdat hij de meerderheid van het kiescollege had gewonnen. Het is zaak om de meerderheid van het aantal kiesmannen te verzamelen, welke per staat worden verkregen. De uitslag per staat is dus doorslaggevend voor de vraag wie er president wordt. Maar verschuivingen in nationale peilingen hebben ook hun weerslag op peilingen in de swingstates zoals Florida, Ohio, Virginia, Colorado, New Hampshire, Wisconsin, Nevada, Iowa, Michigan en Pennsylvania. Deze staten kennen de meeste swing voters, die hun keuze nog moeten maken op wie ze gaan stemmen, de zogenaamde undecideds. Het zijn juist deze undecideds in de swingstates, die worden beïnvloed door zo’n eerste televisiedebat, omdat de kandidaten zich dan voor het eerst ongefilterd kunnen presenteren. Een op de vijf kiezers in deze swingstates zijn nog undecided. Daar is voor beide kandidaten nog veel winst en verlies te boeken. Het zijn deze kiezers die gaan bepalen wie er in het Witte Huis belandt. Sinds het debat van vorige week woensdag heeft Romney een behoorlijke voorsprong onder deze groep kiezers in deze swingstates, wijzen verschillende peilingen uit. Dat verklaart ook waarom Romney in een aantal swingstates (Florida, Virginia, Colorado) een nipte voorsprong heeft genomen. In Ohio is het verschil minimaal, zodat van een voorsprong niet kan worden gesproken. Nog geen maand geleden was het verschil daar ongeveer 10% in het voordeel van Obama. De Volkskrant schreef toen triomfantelijk dat Romney daar de strijd wel kon opgeven. Een bespottelijk advies uiteraard, wat de partijdigheid in de verslaggeving van de Volkskrant verraadt. In Wisconsin (de thuisstaat van Romney’s Vice-Presidentskandidaat Paul Ryan), Pennsylvania en Michigan (geboortestaat van Romney) is de voorsprong van Obama ook flink geslonken tot een procent of 4. Sinds dinsdag verschijnt de ene na de andere peiling in swingstates waar Romney een voorsprong heeft genomen of het verschil erg klein is. De grote vraag is of deze bounce in de opiniepeilingen zich door zal zetten of dat de peilingen voor Romney weer wat zullen inzakken, waardoor Obama weer de leiding neemt. De peilingen stuiteren al het hele jaar op en neer, waardoor het er alle schijn van heeft dat de verkiezingsrace om het Witte Huis erg spannend zal blijven tot aan verkiezingsdag op 6 november.

In de voorbeschouwing op het eerste debat schreef ik dat het eerste debat geen gamechanger zou zijn en dat Romney niet met een voorsprong in de peilingen uit het debat zou komen. Een week later is deze laatste voorspelling gelogenstraft, want Romney heeft inmiddels wel de leiding genomen in de opiniepeilingen, hoe minimaal deze ook is. Ondanks deze behoorlijke sprong van Romney in de peilingen waarvan maar nog moet blijken of deze blijvend is, is er nog geen sprake van een gamechanger. Televisiedebatten zijn zelden van invloed op de uitslag van de presidentsverkiezingen. President Obama blijft de favoriet om de verkiezingen op 6 november te winnen. Er komen nog twee televisiedebatten, waar Obama veel agressiever zal optreden en scherper zal zijn in zijn tegenaanvallen op Romney. Dit zal ongetwijfeld weer een positief effect teweeg brengen voor Obama in de peilingen. Daarnaast ontwikkelt de werkgelegenheid zich iets beter voor Obama, wat ook positief effect voor Obama kan betekenen. Het is wel zo dat de overtuigende winst in het eerste debat Romney momentum heeft opgeleverd voor zijn campagne die in de maand voorafgaand aan het debat wat minder goed ging. Dat momentum heeft zich vertaald naar positieve peilingen voor Romney. Maar of hierdoor de dynamiek van de campagnestrijd blijvend is veranderd, valt nog te bezien of Romney de stijgende lijn weet vast te houden. Wat wel met zekerheid is te zeggen is dat de verkiezingsstrijd om het presidentschap een stuk spannender is geworden door de overwinning van Romney in het eerste debat. Waarschijnlijk worden de verkiezingen op 6 november net zo close als in 2000 (Bush-Gore) en 2004 (Bush-Kerry).