Liberale Media - Nieuws, analyse e...

“Het is en blijft in ieder geval steeds de moeite waard, om behalve het onderzoeken van de verschillen, ook energie te steken in het traceren van overeenkomsten” Een mooie zin van een door mij gewaardeerd politicus.

En dat is Kees van der Staaij, fractievoorzitter van de SGP in de tweede kamer. Deze zin kwam uit een artikel ‘De SGP en de ‘echte liberalen’ uit Liberaal Reveil van december 2011.

Ik merk dat er veel mensen negatief reageren op het woord ‘SGP’
Want: ‘poldertaliban’; Want: ‘vrouwenhaters’ ; Want: ‘christenfundamentalisten’. Dat vind ik jammer. Ook deze partij, de oudste in ons land, is op democratische wijze gekozen. Ik heb de SGP ook nimmer betrapt op het aanzetten tot haat, gemene parlementaire streken, vuil taalgebruik etc. Van waar dan toch die hatelijkheden?

Ruim anderhalf jaar geleden schreef ik een artikel over het, toen actuele, onderwerp:

De uitspraak van de Hoge raad over het vrouwenstandpunt met betrekking tot het passief kiesrecht binnen de SGP. Ik, als overtuigd VVD-ster, raadslid in de Gemeente Barneveld, waarin de partijen VVD-SGP-CDA-CU, al jaren samen in de coalitie zitten, moest een artikel schrijven waarin een liberaal dilemma beschreven werd. Het leek mij de moeite waard om mijzelf in deze zaak te verdiepen. Onderstaand het desbetreffende artikel, waarin ik overigens gebonden was aan het maximaal aantal te gebruiken woorden:

Grondrecht… van wie?

Inleiding
De SGP voelt zich sinds vrijdag 9 april 2026 in een aantal grondrechten aangetast. Sterker nog, deze partij is diep geraakt en teleurgesteld over de uitspraak van de Hoge Raad die aangeeft dat vrouwen op de kieslijst van de SGP moeten staan. De gemoederen waren in geloofskringen toch al enigszins verhit door de zogenaamde ‘hostierel’ (term in de media): Katholieke priesters weigerden homoseksuelen een hostie.

Wat is er eigenlijk aan de hand? In mijn optiek is er sprake van een botsing tussen verschillende grondrechten: Het gelijkheidsprincipe, Vrijheid van godsdienst, meningsuiting en vereniging. Welk recht moet dan het zwaarste wegen? Vandaar de kernvraag: Grondrecht… van wie? Als liberaal ben ik daarnaast ook nieuwsgierig hoe liberaal al deze grondrechten zijn.

Liberalisme, de SGP en de wet
Er zijn verschillende politieke partijen omdat er verschillende inzichten zijn. Dat is een gevolg van onze pluriforme samenleving. ‘Vrijheid’ is, naast verantwoordelijkheid, voor de VVD het belangrijkste grondbeginsel. De vrijheid om te ‘zijn’ en te ‘doen’ zoals je dat zelf wilt.

De SGP baseert haar politieke denken en handelen op het geloof. En dat is haar goed, godsdienstig, recht. Als er geen verschillen tussen partijen mogen of kunnen zijn, kan je alle verschillende partijen net zo goed opheffen. Want, wat is de SGP waard indien zij de eigen godsdienstige standpunten niet kan of mag naleven? Niets.

Niemand wordt gedwongen lid te zijn van de SGP. En als je lid wordt van deze partij, onderschrijf je daarmee de standpunten van de SGP. Ook vrouwen. Voelen vrouwen zich niet thuis bij deze partij, dan zijn zij geheel vrij om hun lidmaatschap op te zeggen, lid te worden van een andere partij en zelfs om een eigen partij op te richten. De vrijheid van godsdienst, meningsuiting en vereniging lijken mij daarom zeer in de lijn met het liberale grondbeginsel ‘Vrijheid’.

Het gelijkheidsprincipe stelt dat mannen en vrouwen gelijkelijk behandeld dienen te worden. Maar is er in dit geval dan sprake van een echt probleem? Wie heeft er nu een probleem? De SGP-vrouwen? Die vinden zelf van niet. En als dat wel zo zal zijn, dan moeten zij daar zelf wat aan doen. Binnen de eigen partij, democratie dus.


Wederkerigheid en Verdraagzaamheid
Wij kennen in Nederland de scheiding van kerk en staat. Ook deze wet is er om burgers te beschermen en gaat hand in hand met de vrijheid van godsdienst. Kerken mogen geen zeggenschap hebben over wetgeving en de inrichting van de samenleving. Het is goed dat Nederland deze scheiding kent. Maar deze wet moet wel wederkerig zijn.

De ‘hostierel’ laat zien dat de katholieke kerk blijkbaar niet meer haar eigen regels mag bepalen. Los van mijn eigen persoonlijke opvatting, lijkt het me vreemd dat een kerk, soms al eeuwenoud, zich zou moeten aanpassen aan de regels van een niet-kerkelijke meerderheid. Wordt er door de katholieke kerk opgeroepen tot haat? Ik denk het niet. Waar is de verdraagzaamheid in deze?

Vervolgens de uitspraak van de Hoge Raad die de SGP, via de staat, dwingt vrouwen op de kieslijst te zetten. Hoe is het mogelijk dat de SGP niet meer de SGP mag zijn? De scheiding van kerk en staat houdt óók in, dat de staat zich verre houdt van inmenging in een geloofsgemeenschap en politieke vereniging. Waar is de wederkerigheid in deze?

Die wederkerigheid en verdraagzaamheid is hopelijk wel wederzijds. Ik gun ieder SGP lid zijn kerkbezoek en overtuiging. Ik hoop wel dat mijn overtuiging en invulling, van bijvoorbeeld de zondag, ook gerespecteerd wordt.

Conclusie
De verdraagzaamheid en wederkerigheid van de bovengenoemde grondrechten is in het geding en dat is niet liberaal. Elk grondrecht is belangrijk. Is er een botsing tussen verschillende grondrechten? Dan moet er per geval, pragmatisch, bekeken worden welk recht dan vóór gaat.

Kortom, leven en laten leven lijkt me een uitstekend adagium in een land als Nederland waar verdraagzaamheid een van de handelsmerken is.


Bronvermelding:
1. Beginselverklaring VVD, Rotterdam, 2008
2. Hufterigheid’ BJ Spruyt e.a. Artikel Trouw, 13 maart 2010
3. Grondwet Nederlandse Staat, 2008
4. Liberale Visie, Haya van Somerenstichting, 2008
5. Website SGP, april 2010

Verdraagzaamheid
Ik kan mij zo voorstellen dat ‘men’ na het lezen van bovenstaand artikel, vraagtekens plaatst bij mijn liberale overtuigingen. Ik kan u gerust stellen. De VVD is mijn partij en het liberale gedachtegoed onderschrijf ik ten zeerste. Daarom schijf ik ook “Los van mijn eigen overtuigingen…” Want, het gaat er helemaal niet om wat mijn mening is over het vrouwenstandpunt van de SGP, het gaat er mij om dat liberaal zijn, ook betekent dat je de standpunten van een andere partij, als die haaks op die van jou staan, accepteert als zijnde de vrijheid van godsdienst en vereniging. Uiteraard, zolang er niet opgeroepen wordt tot haat, agressie en geweld. Hierin komt de verdraagzaamheid om de hoek kijken.

Kunnen wij het verdragen dat er een politieke partij is die op een bepaald terrein hele andere standpunten heeft? Ik hoop het wel. En ja, de verschillende grondrechten botsen wel eens, zoals hierboven beschreven. Maar daar moeten wij dan pragmatisch mee om gaan en anders gaan we naar de rechter. Maar ook dan blijkt soms dat de uitkomst wel eens anders is dan die wij hopen. Maar, daar hebben we ons bij neer te leggen en zo niet, dan is er de mogelijkheid van hoger beroep. Wij kennen hier in ons land de scheiding der machten en dat is een groot goed.

Coalitieland
Ook rondom de verkiezingen van de eerste kamer ontstond er grote maatschappelijke onrust. Er was geen automatische meerderheid van VVD-CDA-PVV. Dan zou die ‘verderfelijke SGP’ ons hele land in hun greep kunnen krijgen. Tja. Begin eerst eens met het vertrouwen hebben in je eigen partij en het programma.

We hebben in dit land te maken met wisselende meerderheden. Bij elke verkiezing opnieuw moet maar weer blijken wat de uiteindelijke uitkomsten zijn in de vorm van kabinet en coalitieakkoord. En ja, uiteraard ga je in de campagnetijd ‘vol op het orgel’ om jouw geluid te laten horen. Volkomen normaal natuurlijk, om je diepe wensen naar voren te brengen. Helaas accepteert men niet altijd dat een punt uit het verkiezingsprogramma geen of slechts gedeeltelijk doorgang vindt. Ik snap dat gevoel van teleurstelling wel, maar dat is niet erg realistisch.

We leven in een coalitieland. En coalitie en coalitieakkoord ontstaan door geven en nemen. Er is geen eenpartijstelsel dat alles vanuit het eigen verkiezingsprogramma doorvoert. De vraag is of we dit überhaupt wel moeten willen? Ik denk het niet. Ons politieke landschap is versplinterd. Enerzijds goed, tenslotte, elk verhaal wordt van vele invalshoeken belicht. Anderzijds maakt dit de besluitvorming soms erg traag en weinig doortastend. We zouden ons af kunnen vragen of we hier wat van moeten vinden. Het verhogen van de kiesdrempel bijvoorbeeld. Ik weet het niet. Het is een mogelijkheid.

Overeenkomsten
Het huidige kabinet zal voor vele zaken steeds moeten zoeken naar een meerderheid. Ik vind dit een goede zaak. Er is geen dichtgetimmerd akkoord waar de oppositie slechts voor de bühne haar standpunten verkondigt en af en toe een motie indient, waarvan de kans niet groot is dat die het haalt. Het gevolg is meer dualisme, meer debat, meer kansen, meer mogelijkheden. En dat is goed. Ik vind een minderheidskabinet, waar men vooraf zo huiverig over was, zo slecht nog niet.

En dan de SGP. Die partij ziet ook haar kansen. Kees van der Staaij beschrijft in zijn artikel dat er tenminste drie redenen zijn voor hun ‘welwillende bejegening van het kabinet’: De welwillende benadering is hun basishouding. Ze staan altijd onafhankelijk, constructief kritisch tegenover een kabinet. Zij zien kansen. Zij steunen graag wat ze goed vinden en ze wijzen af waar ze tegen zijn. Klinkt logisch. Dat doet iedere partij. Hoop ik.

Ten tweede geeft hij aan dat het slechter had kunnen zijn. Hun zorgen over medische, ethische en maatschappelijke zaken zijn bekend. Zij vermoeden dat bij een links georiënteerd kabinet deze, voor hun belangrijke, punten verder worden uitgehold. Deze zorg kan ik ook begrijpen. En ook hier weer, dat staat los van mijn eigen overtuigingen over deze zaken.

En als laatste: Er zijn inhoudelijke overeenkomsten tussen de SGP en de VVD. En vooral dit punt is voor de VVD van belang, denk ik zo. Iedere partij ziet natuurlijk het liefst dat zoveel mogelijk punten van het verkiezingsprogramma in het coalitieakkoord terecht komt. Ik noem de overeenkomsten op financieel-economisch terrein. Het is in deze tijd absoluut noodzakelijk dat er orde op zaken wordt gesteld. De overheidsfinanciën, de staatschuld. Hierin vinden de VVD en de SGP elkaar. Daarnaast zijn er overeenkomsten op het gebied van buitenlands terrein zoals defensie.

Een andere grote overeenkomst en de laatste jaren veelvuldig in het nieuws: Veiligheid en immigratie. Waren economie, financiën, veiligheid en immigratie geen speerpunten van de VVD? Ik dacht het wel. En ook hier vinden wij de SGP op onze weg. En niet alleen door er over te praten, maar er echt wat aan te doen. Ook dat delen VVD en SGP: de 'handen uit de mouwen' - mentaliteit, nodig om zaken daadwerkelijk te realiseren.

Verschillen
En dan die toch zo lastige verschillen… Die zijn ons allen bekend. Natuurlijk heeft de VVD campagne gevoerd met een slogan “Shoppen is ook zondagsrust” En nee, een uitbreiding van de koopzondagen komt er voorlopig niet, denk ik. Maar is dat nou wezenlijk erg? Is het erg dat er geen uitbreiding komt van de koopzondagen, maar wel dat er op veiligheidgebied, eindelijk, stevig wordt ingegrepen? Nee. Jammer is het voor een aantal wel.

Niet zo lang geleden was er een enorme discussie over de weigerambtenaren. Alleen het woord al… Dat zou niet eens mogen bestaan. De wet is enige tijd geleden op dit punt veranderd. Elke ambtenaar moet iedereen trouwen. Maar er zijn ook nog ambtenaren van voor die tijd. Dus, voor deze mensen geldt deze nieuwe wet niet. En met deze mensen moeten we coulant en verdraagzaam omgaan. Maar de ‘nieuwe’ lichting ambtenaren moet gewoon het werk doen waarvoor ze zijn aangenomen. Ze zijn uitvoerders van de wet en moeten dus al de taken doen die bij het werk horen.

Dus als je denkt te willen gaan solliciteren, heb je te accepteren dat er bij de baan verplichtingen horen. Denk je daar vanuit je achtergrond niet mee te kunnen instemmen, prima. Dan moet je niet solliciteren. Maar dus niet achteraf, als je de baan al hebt, gaan klagen dat je geen homoseksuelen wenst te trouwen. Want dan wordt het toch tijd een andere baan te gaan zoeken. Maar ook hier hebben we tegen de motie gestemd. Met pijn in het hart. Onverdraaglijk voor heel wat mensen.

Dan de pragmatische kant in deze. Kan je als homoseksueel trouwen in ons land? Jazeker. Zou je door iemand getrouwd willen worden die dit vanuit de diepste overtuiging eigenlijk niet wil doen? Ik kan het me niet voorstellen. Ook hier, ja, we hebben moeten inleveren, maar daar krijgen we steun voor de uitvoer van ons coalitieakkoord voor terug.

Dan een laatste overeenkomst: De VVD en de SGP zijn beide democratisch gekozen partijen. De woorden van de heer van der Staaij, om naast het onderzoeken van verschillen ook energie te steken in overeenkomsten, onderschrijf ik dan ook van harte.
En ondertussen probeer ik de maatschappij hier in Barneveld, elke keer weer een stukje liberaler te maken. En dat doe ik met passie, moed en overtuiging.

Bronvermelding:
1. De SGP en de ‘echte liberalen’ van MR. C.G. van der Staaij
Liberaal Reveil december 2011

Mijntje Pluimers-Foeken is raadslid VVD in de Gemeente Barneveld.