Liberale Media - Nieuws, analyse e...

Het zal de meeste Nederlanders niet opgevallen zijn, maar de kans bestaat dat er binnen afzienbare tijd een staatkundige ontwikkeling zal plaatsvinden die helaas zeldzaam is:

de onafhankelijkheidsverklaring van een staat zonder dat er bloed bij wordt vergoten. De staat in kwestie is Schotland.

Anders dan mensen wellicht denken is de naam “Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland” bedrieglijk: het doet het lijken alsof Groot-Brittannië één land is, terwijl het er drie zijn – Engeland, Wales en Schotland. En die laatste twee hebben allebei een onafhankelijkheidsbeweging. Geen terrorisme, geen revoluties, maar simpelweg een politieke stroming die streeft naar zelfbeschikking.

Deze nationalisten zijn altijd een beetje belachelijk gemaakt in de Engelse media, en de Engelse media domineren het VK. Ongeveer net zoals de NOS vanuit Hilversum toch écht wat meer het beeld domineert dan, zeg, Omrop Fryslân. Voor veel mensen in het VK (en de rest van de wereld) is het idee van Schotse onafhankelijkheid altijd bekeken zoals de meeste Nederlanders denken over Friese onafhankelijkheid. Vooral geschikt om grapjes over te maken.

Maar Nederland is een behoorlijk centralistische eenheidsstaat. Onze decentralisatie is een wassen neus, en de macht ligt in Den Haag. Het VK daarentegen is een unie van landen die ooit vrij waren, en die formeel altijd het recht op afscheiding hebben behouden. Daar heeft de Scottish National Party jarenlang een punt van gemaakt. Het maakte ze geen bal uit dat de Engelsen het belachelijk maakten: ze wilden de Schotten overtuigen.

En het is ze gelukt. De SNP is de grootste partij van Schotland, en domineert het Schotse Parlement – ja, ze hebben een eigen parlement, en maken hun eigen wetten. De stap naar volledige onafhankelijkheid is niet ondenkbaar, niet onrealistisch, en volgens heel veel Schotten ook niet onwenselijk. En dus zal er een referendum komen.

Sinds 1707 zijn de Schotten verenigd met de Engelsen, en veel van hen vinden het inmiddels wel mooi geweest. De irritatie die veel Nederlanders uitdrukken over Brussel (trekt te veel macht naar zich toe, legt te veel regels op, hindert onze autonomie) ervaren veel Schotten als het om de regering in Londen gaat. En voortgestuwd op die golf van ontevredenheid heeft de SNP een referendum afgedwongen. Een bindend referendum. Als de Schotten stemmen voor onafhankelijkheid, dan moet Engeland dat erkennen. Dat stapt Schotland uit het VK. En daarmee ook uit de EU, trouwens.

Opeens is het geen grapje meer. En nu wordt het de Britse (Engelse!) premier Cameron toch een beetje heet onder de voeten. Want wat als die verdraaide Schotten het doorzetten? Dat was helemaal niet de bedoeling! Maar hoewel hij een Brits referendum over de EU de nek om kan draaien, heeft Cameron over een Schots referendum niets te vertellen.

Dus voert hij de druk op. Schotland moet ermee opschieten, zegt hij. Kom dan maar met dat referendum. Want hoe langer ze wachten, hoe erger het wordt. Hoe verder de ellende met de EU zal escaleren, en hoe aantrekkelijker het voor de Schotten zal zijn om zichzelf in één klap van zowel Londen als Brussel te bevrijden.

Bovendien kunnen Schotse separatisten als ze nog even geduld hebben gebruik maken van toegenomen nationalistisch gevoel in 2014. Waarom dat jaar? Ten eerste vinden de Commonwealth Games dat jaar in Glasgow plaats, en dat kan gebruikt worden om de Schotse zaak te bepleiten, of in ieder geval onder de aandacht te brengen. Nog belangrijker is het dat in dat jaar de 700ste verjaardag plaatsvindt van de slag bij Bannockburn, waar de Schotten de Engelsen versloegen in de eerste Schotse onafhankelijkheidsoorlog. Het is een belangrijk symbool voor het langdurige Schotse verzet tegen de net zo langdurige Engelse overheersingsdrift.

Cameron is dat liever vóór, en wil daarom dat Schotland de volksraadpleging over onafhankelijkheid binnen uiterlijk 18 maanden houdt. Hij beweert dat de onzekerheid over de kwestie schadelijk is voor de economie van zowel Engeland als Schotland. De Schotse premier, de nationalist Alex Salmond, betwist dat en stelt dat hij er zorgvuldig de tijd voor wil nemen.

Het lijkt er op dat Cameron dit gaat verliezen – en dat Schotland in 2014 de onafhankelijkheid gaat winnen. Dit zou een bijzonder positief teken zijn voor onafhankelijkheidsstrijders in heel Europa. Want die zijn er zeker. Om te beginnen zou Schotse onafhankelijkheid ook een impuls geven aan het streven van Wales. Mogelijk zien we daar dan een paar jaar later óók een referendum?

Het zou zelfs de Friezen een hart onder de riem steken, want het zou bewijzen dat onafhankelijkheid zonder strijd wel degelijk tot de mogelijkheden behoort. Nog belangrijker zou het zijn voor de Vlamingen, waarvan een significant deel óók de onafhankelijkheid nastreeft. Het wordt de Vlamingen, Friezen, de Basken en vele andere volkeren zonder eigen staat maar al te vaak voorgehouden dat onafhankelijkheid niet haalbaar is. Schotland kan het tegendeel bewijzen.

Als de Schotten inderdaad voor hun eigen vrijheid kiezen, hebben ze een kans om te bewijzen dat een volk zich kan bevrijden van een overheersende staat én van de EU. Wellicht dat het de eerste dominosteen zal zijn in een hele lange rij. Als voorstander van soevereiniteit en zelfbeschikking zou ik dat van harte toejuichen. Dus, waarde Schotten, ga ervoor! Bewijs dat jullie de titel “Scotland the Brave” ook écht verdienen!