Liberale Media - Nieuws, analyse e...

De partijen ter linkerzijde zijn weer druk doende om kiezers te verleiden met beloftes over meer solidariteit. Bij de SP gaat het om ‘minder armoede en tegenstellingen, meer zorg voor elkaar en onderling vertrouwen’. De PvdA heeft het over ‘eerlijk delen’ en Groen Links spreekt over ‘sociale oplossingen’. Ik wil in dit artikel nader ingaan op de betekenis van solidariteit.

Wat voor de ene persoon eerlijk, rechtvaardig of sociaal is, hoeft voor een andere persoon niet het geval te zijn. Het gaat hier dus niet om een subjectieve perceptie over hoe iets is of zou moeten zijn. Deze subjectiviteit vindt zijn oorsprong in iemands normen en waarden. Ik noem dat moraliteit. Dat is de individuele opvatting over wat goed en wat slecht is. Moraliteit is een vrucht van ons denken. In de natuur is het oordeel afwezig. De natuur en het universum waarin wij leven zijn neutraal. Daar is het zoals het is.

Ik begrijp overigens wel dat anno 2012 de partij marketeers nog altijd brood in deze boodschap zien. Het stimuleert immers het wensdenken. De solidariteitsbelofte activeert bij een kiezer gedachtevorming over hoe eerlijkheid en rechtvaardigheid, via tussenkomst van de politieke partij van zijn voorkeur, zijn kant op kunnen komen. Het nodigt de kiezer uit zijn eigen voorstelling daarover te maken.

De maatschappelijke dimensie verbonden aan solidariteit is dat ieder van ons wordt gedwongen om te participeren in het subjectief gepercipieerde lijden van een ander. Van ons wordt een opoffering gevraagd om dat ogenschijnlijke lijden te verlichten. Die opoffering komt in de vorm van het afstaan van een deel van ons inkomen en de willekeurige herverdeling daarvan door de regerende elite.

Solidair zijn, dus de vruchten van jouw arbeid ten behoeve van een ander opofferen, behoort al eeuwen tot een van de hoogste morele deugden in onze samenleving. Weinigen zien het echter als een weg zonder toekomst. Solidair zijn zegt in feite dat het belang van ieder van ons tegengesteld is aan het belang van een ander en dat het enige juiste om te doen is om het eigen belang op te offeren ten gunste van die ander. Dat betekent dat alles wat praktisch en voordelig is en bijdraagt aan ons persoonlijke geluk en welzijn immoreel is en alles wat ons hierin belemmert moreel goed is. Dit leidt tot een niet op te lossen tegenstelling. Een mens kan dus nooit moreel juist handelen én tegelijkertijd voor zichzelf praktisch en welzijnscheppend bezig zijn. Deze dualiteit zet ons tegen onszelf op. Wij worden onze eigen vijand. Dit conflict kan daarom niet anders dan worden opgelost dan door hypocrisie. Het ene zeggen en het andere doen of in meer populaire woorden “links lullen en rechts zakken vullen”.


Kim Tjoa is jurist, ondernemer en publicist.
www.kimtjoa.nl