Liberale Media - Nieuws, analyse e...

De laatste maanden horen wij in de media niet anders dan discussies over de economie en over het overheidstekort in het bijzonder. Het tekort moet wel of niet onder de 3%, we moeten de economie niet kapot bezuinigen, we moeten juist niet bezuinigen maar juist gaan uitgeven etc.

Als niet-econoom en burger van ons land kan ik me voorstellen dat de meesten onder ons ook niet meer weten wat ze nu moeten geloven. Sterker nog, zelfs de economen zowel in Nederland als buiten onze landsgrenzen kunnen het niet eens worden.

Over één ding zijn ze het wel eens: uiteindelijk moet het tekort een overschot worden. Steeds duidelijker wordt wel dat er zich langzaam twee kampen vormen: zij die het begrotingstekort op korte termijn willen terugbrengen en zij die vinden dat dit nog wel even kan wachten en op de langere termijn het tekort terug willen dringen.

De methoden van beide kampen verschillen enorm. Waar het eerste kamp (korte termijn terugbrengen tekort) dit wil doen met hervormingen en bezuinigingen ziet het andere kamp meer heil in het verhogen van de belastingen en behoud van huidige uitgaven om het tekort weg te werken.

Ik ben geen econoom maar volgens mij is het probleem niet heel ingewikkeld. Als je meer uitgeeft dan je binnenkrijgt dan heb of krijg je een tekort. Dit kan je dan op twee manieren oplossen: of zorgen dat je minder uit gaat geven of zorgen dat je meer inkomsten krijgt. Zo ook voor de overheid.

Ondanks dat dit bij de overheid wel onderkend blijkt te worden, slagen ze er echter niet in om hier eendrachtig een oplossing voor te vinden. Zoals gemeld verzanden ze in discussies over bezuinigingen en/of belastingverhogingen.

Wanneer je dit door vertaalt naar de politieke partijen en richtingen zie je in vogelvlucht bij de wat meer rechtse partijen een voorkeur voor minder uitgeven (VVD, CDA) en bij de linker flank (PvdA, SP, PVV, GL) een voorkeur voor meer belasting te heffen.

Dit is dan alleen om het tekort weg te werken. Maar om dit ook structureel op te lossen zal je ook een manier moeten vinden om de economie te stimuleren. Alleen bezuinigen of extra belasting heffen werkt dan niet. Dan is je tekort weg maar je economie wordt niet geholpen.

Wat mij bevreemdt is dat er alleen gesproken wordt over bezuinigingen en nog hogere belasting (in mijn optiek bij uitstek de verkeerde manier) maar niet gekeken wordt naar belastingverlaging terwijl er een prominent voorbeeld is waarbij dit uitstekend heeft gewerkt: de USA onder presidentschap van Ronald Reagan (1980 – 1988).

Ook hij zag zich geplaatst voor eenzelfde situatie: een torenhoge staatsschuld en een slecht functionerende economie. Zijn oplossing was tegen alle toen heersende stromingen en economen in. Niet om de leer van Keynes te volgen en belastingen te verhogen, meer te lenen om zo meer uit te geven als overheid maar juist om de belastingen te verlagen.

Na vier jaar was de inflatie gedaald van 13,50 procent in 1980 naar 4,3 procent in 1984. In minder dan 10 jaar werden 18 miljoen nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd. De werkloosheid die tegen 1982 was opgelopen tot 11 procent van de beroepsbevolking daalde naar 5,2 procent in 1988. Wat minder bekend is, is de daling van het overheidstekort. Na een aanvankelijke stijging in 1983 tot 6,1 procent van het BNP daalde dit tekort tot 3,2 procent in 1988.

Reagan ging uit van “aanbod economie”. Je stimuleert niet, zoals Keynes roept, de consumptie maar juist de productie. Dan volgt de consumptie vanzelf. Zijn visie was eenvoudig, om de economie te stimuleren moest je de belastingen verlagen. Hij verlaagde dus het hoogste belasting tarief in twee fases van 70% naar 50% en daarna van 50% naar 28%.

Gevolg was dat bedrijven nu fors meer geld over hadden en dit geld gingen investeren. Hierdoor ontstonden er meer banen en uiteindelijk dus ook meer belastinginkomsten. Ondanks de verlagingen bleven deze namelijk op peil (21,6% om 21,0%). Waarbij de 21,0% vertekend was in positieve zin aangezien dit 21% was van een fors hoger BBP! Burgers weten namelijk heel goed waar zij hun geld aan willen uitgeven en in willen investeren. In onrendabele zaken, zoals de overheid vaak wel doet, gaat een burger niet investeren.

Met de wetenschap dat de overheid een zeer slechte investeerder is, vaak ook erg achterloopt met investeringen, je de armoede alleen maar gaat verdelen met hogere belasting en ondanks het geld wat de overheid in de economie pompte het tekort alleen maar verder is opgelopen, is het merkwaardig dat met name de nu revolte kraaiende socialisten (Frankrijk, Griekenland en ook Nederland) vol blijven houden in belasting verhoging.

Dit is uiteraard een manier om je uitgaven gelijk te houden (niet bezuinigen) en je tekort te dichten. Je draait echter ook je economie de nek om. De groep die namelijk het geld uitgeeft is de midden en hogere klasse. Je creëert dan wel gesubsidieerde banen maar die brengen geen geld op. Die kosten alleen maar geld. Ze brengen namelijk geen extra belasting binnen aangezien het geld dat ze verdienen al collectief geld is.

Dus feitelijk is het een baan met uitkering zonder dat dit de economie stimuleert. Het tekort van de overheid zal dan ook alleen maar verder oplopen. Je geeft meer geld uit aan de banen dan je aan belastinginkomsten terugkrijgt. Het effect op de economie is dan ook minimaal en je helpt de mensen ook niet. Ze blijven namelijk afhankelijk van de overheid in plaats van zelfstandig hun leven op orde te krijgen.

Gezien de resultaten onder Reagan ben ik dan ook verbaasd dat er nog niemand dit heeft overwogen. Los van de bewezen resultaten is het nog eerlijker ook! Ik zou dan ook graag van een econoom horen waarom dit niet een alternatief kan zijn, want ik begrijp het niet meer.

Leon van Noort is VVD fractievoorzitter in Lansingerland